Terug naar de beginpagina. De plunderingen van de Noormannen in Nederland. Naar het overzicht in het kort.

De Northmanni = de Noor(d)mannen.

Hadden de Noormannen wel iets met Noorwegen van doen of was Noorwegen (Norðvegr = noordweg) gewoon de weg naar het noorden?
De zeeslag bij Svolder in het jaar 1000 is de eerste zekere datum in de geschiedenis van Noorwegen. Met de installatie van Magnus als koning in 1035 lijkt de geschiedenis van Noorwegen pas echt te beginnen. Alles daarvoor is gebaseerd op sagen en legenden. Geschreven getuigenissen daarover ontbreken in Noorwegen in het geheel.(Bron: John Midgaard, A brief history of Norway, Oslo 1986).

Noormannen in de Lage Landen, Handelaren, huurlingen en heersers.
Met dit boek uit 2008 wil Luit van der Tuuk een ander licht werpen op de traditionele opvattingen over de Noormannen.
En dat doet hij inderdaad.Het is onvoorstelbaar dat iemand die zoveel meent te weten over de Noormannen, met een boek durft te komen met zo'n groot "Ivanhoe-gehalte", om zijn eigen woorden te gebruiken. Beter was het om te spreken van een groot 'Wickie-de-Viking-gehalte' om bij het thema te blijven.


Klik op het boek om hier meer over te lezen.

Zolang Luit van der Tuuk de Noormannen en de Vikingen op ťťn hoop gooit, laat hij zien dat hij er feitelijk niet veel van begrepen heeft. Hij ontkent daarmee de inhoud van alle schriftelijke bronnen waarbij van een onderscheid wel degelijk sprake is. De Noormannen kwamen uit NormandiŽ, de Vikingen uit ScandinaviŽ, maar daar zit wel anderhalve eeuw tussen.
Het is alsof je inval van de Fransen in ons land in 1795 op ťťn lijn stelt met die van de Duitsers in 1940. Ook daar zit anderhalve eeuw tussen en betreft het twee totaal verschillende volkeren en volkomen verschillende omstandigheden.
Als je dit onderscheid niet kent, dien je je van commentaar op de opvattingen van Delahaye te onthouden.

In 882 kwamen de Noormannen via Soissons naar Noviomagus. Wie hiervan Nijmegen maakt, verkoopt "klinkklare kletspraat", om de geliefde uitdrukking van J.E. Bogaers, een van de samenstellers van het Bronnenboek van Nijmegen, ook eens te gebruiken.

Deze tekst ontbreekt plots in de geschiedenis van Nijmegen. Wel worden er nog pontificaal enkele teksten uit de jaren 880-888 opgevoerd, waarin sprake is van invallen van de Noormannen in Gallia. Het daarin genoemde Noviomagus wordt zonder verdere toelichting voor Nijmegen gehouden. Lag Nijmegen dan in Gallia?

Van alle plunderingen is archeologisch nooit iets teruggevonden, noch van een bevolking die ze geplunderd zouden hebben.

Kloosters, toch de geliefde plunderobjecten van de Noormannen, bestonden er in die tijd niet in Nederland. Het klooster van St.Willibrord lag volgens de gangbare traditie in Echternach (aefternacum), het klooster waar St.Bonifatius lange tijd verbleef in Werden (Weretha). Beide kloosters zijn door de Noormannen geplunderd, maar de Noormannen zijn nooit in Echternach (Luxemburg) noch in Werden (West-Duitsland: land van Münster) geweest.

De vraag is dan ook wat er in Nederland viel te plunderen? Er was immers geen bewoning wat duidelijk uit de bewoningsgeschiedenis en de archeologie blijkt.

Toch proberen historici en anderen de Noormannen steeds naar Nederland te trekken om ze er te laten plunderen. Met enige overtuiging verwijzen ze dan naar vondslocaties in Wijnaldum, Tzummarum en Wieringen. De conclusies die ze daaruit trekken zijn echter niet op enige realiteit gebaseerd. Laat staan dat daarmee grote plunderingen van de Noormannen bewezen kunnen worden.

Het ontstaan van de mythen in historisch Nederland.

Jaartallen met betrekking tot het ontstaan van de mythen.

De Ware Kijk Op de geschiedenis blijkt toch moeilijk.
Er worden in de discussie over de Noormannen of Vikingen twee bevolkingsgroepen door elkaar gehaald.
De Noormannen kwamen tussen 500 en 925 n.Chr. uit het middellandse zeegebied, waren kleine rappe mannen met zwart haar (zoals beschreven in enkele kronieken) hadden liburnen (schepen met drakenkoppen.) en plunderden West-Europa.
De Vikingen kwamen eind 10e en 11e eeuw uit Scandinavie, hadden schepen zonder drakenkoppen en waren meer handelaars dan plunderaars. Daar zit zo'n 150 jaar tussen. Alsof de inval van de Fransen in 1795 hetzelfde zou zijn als die van de Duitsers in 1940. Daar hebben de historici dus nooit weet van gehad. Jammer, maar helaas.
De Noormannen kregen van de Frankische koningen om hun plunderen te stoppen het koninkrijk Normandie (dat is dus naar hen genoemd).

Er valt nog meer te verbeteren in de geschiedenis dan alleen Karel de Grote of St.Willibrord die nooit in Nederland waren.
"Maar van verwoesting is geen archeologisch bewijs voorhanden". Aldus in 'De Vikingwereld' in Archeologie Magazine 01-2017, een recente publicatie over de Vikingen in ons land. Uit dit artikel blijkt nog eens te meer dat van plunderende Noormannen in Nederland geen enkel spoor te vinden is of ooit is gevonden. Niet in Nijmegen, niet in Utrecht en ook niet in Wijk bij Duurstede. Hieruit blijkt dat de Noormannen NOOIT in Nederland hebben geplunderd omdat ze er nooit zijn geweest! Ook andere (en eerdere) publicaties tonen dat aan.

Aanwijzingen voor Noormannen in Nederland zijn nergens hard te maken. Ook de overlevering over Vikingen in Zeeland en West-Brabant is nooit aannemelijk gemaakt op basis van contemporaine teksten of bodemvondsten. Hoe anders ligt dat in BelgiŽ en Frankrijk, waar talrijke archeologische vondsten zijn gedaan, die niet duiden op een kortdurende strijd maar op een langdurige aanwezigheid

Toch blijft men tegen beter weten in de mythe van de Noormannen in Nederland in stand houden. De archeologie bevestigt de aanwezigheid van de Noormannen allerminst.

En toch blijven de mythen steeds weer de kop op te steken. In een recent artikel Central places and fortifications: the case study of Deventer and Zutphen - a medieval Burgenordnung in the eastern Netherlands? by Michiel H. Bartels and Michel Groothedde (2018) wordt weer het traditionele verhaal aangehaald om hun stellingen te 'bewijzen'. Gaat men op zoek naar die 'bewijzen' dan komt men tot verrassende bevindingen.
Voor hun betoog over invallende en plunderende Vikingen verwijzen ze o.m. naar P.A.Hendrikx die het ook niet van zichzelf heeft, maar verwijst naar de Annales Bertiniani en schrijft dat "deze annalen vermelden uitdrukkelijk dat de Vikingen via Utrecht varen. Men mag hier voorzichtig uit afleiden dat zij ook deze plaats niet ongemoeid hebben gelaten".
Daarover zijn de volgende opmerkingen te maken:
  • De Annales Bertiniani zijn in het Latijn geschreven. Nergens wordt Utrecht genoemd. Interpretatie 1.
  • Nergens in die Annalen wordt iets 'uitdrukkelijk' vermeld. Interpretatie 2.
  • In die Annales komt het woord Vikingen nergens voor. Er is sprake van Northimanni en 'Danorum pyratae'. Interpretatie 3.
  • De zin "hier mag men voorzichtig uit afleiden" is een aanname. Interpretatie 4.
  • Van plunderingen ontbreekt in Utrecht en Nederland elk bewijs. Interpretatie 5.
  • Deze Annalen werden geschreven in het klooster van St.Bertin in St.Omaars. Dat het hier over Nederland zou gaan, terwijl de eigen omgeving dan onbeschreven zou blijven, is Interpretatie 6.
  • In de Annales Bertiniani wordt nergens Deventer of Zutphen genoemd, slechts de Isla. Dat dit de IJssel zou zijn is Interpretatie 7.

    Het grootste probleem in de Nederlandse historische wetenschap is dat men zaken beweerd op grond van schriftelijke bronnen, die in die bronnen niet vermeld worden. Zie het voorbeeld hierboven. Plaatsnamen staan daarin in het Latijn vermeld. De 'vertaling' ervan in Nederlandse plaatsen is een interpretatie, waarvan uit de rest van de tekst of de archeologie moet blijken dat die 'vertaling' juist is.
    Als in een tekst vermeld wordt dat de Noormannen via de Seine (Sequana) en Oise (Isara) Noviomagus bereiken, kan dit geen betrekking hebben op Nijmegen. Men kan dan van Isara niet zonder aanvullend bewijs zomaar IJssel maken. Als bovendien een heuvel;lachtig landschap met wijngaarden wordt vermeld, gaat het ook niet over de streek rond Nijmegen. En als in de Annales Bertiniani 'les notres' (de onzen) die slachtoffer van de plunderingen zijn wordt vermeld, gaat het over de streek rondom dŠt klooster en niet over Nederland (waar bovendien in die tijd -8ste eeuw- nog geen enkel klooster bestond).

    De onlogica van de Nederlandse opvatting wordt aangetoond met de vlucht van de Bisschop van Utrecht (Trajectum?) ten gevolge van de plunderingen van de Vikingen. Volgens die opvatting vluchtte hij naar Deventer, wat dus betekende dat hij juist naar de plaats vluchtte waar de Vikingen aan het plunderen waren. Immers Utrecht hebben ze nooit geplunderd.

    "Noch in Wijk bij Duurstede noch in Souburg hebben archeologen de aanwezigheid van de Noormannen kunnen aantonen." (Bloemers, Louwe Kooijmans en Sarfatij, Verleden Land 1981, p.124, 134, 139)

    "Bewijzen voor het bloedvergieten en plunderen van de Vikingen zijn niet of nauwelijks terug te vinden in het archeologisch bodemarchief in Nederland". Bron: E.v.Ginkel & L.Verhart.
    Het 'nauwelijks' in bovenstaand citaat kan gevoeglijk geschrapt worden. Nergens in Nederland zijn sporen van plunderingen archeologisch aangetoond. Vandaar dat men van de Vikingen dan maar vreedzame handelaren maakt die niet kwamen om te plunderen, maar om handel te drijven. Dat kan overigens geheel juist zijn als men maar onderscheid maakt tussen Noormannen en Vikingen. Maar ook van die vermeende handel vindt men in Nederland geen archeologisch bewijzen. Ook in Denemarken of Zweden vindt men die bewijzen niet, waar men overigens de plaatselijke geschiedenis laat beginnen na het jaar 1000. Daar verklaart men zelfs dat de geschiedenis vůůr de tiende eeuw geheel onzeker is, aangezien het problematisch is de mythen van de feiten te onderscheiden. Over Noormannen wordt er niet gesproken, wel over Vikingen, maar die plaats men na het jaar 1000.

    Maar ook andere plaatsen zoals Zutphen, Deventer, Kampen en Zwolle zijn nooit door de Noormannen geplunderd. Behalve dat deze plaatsen rond 880 nog niet eens bestonden is er ook geen enkele tekst of archeologisch bewijs die deze opvatting steunen. De teksten uit 882 die men hiervoor graag gebruikt noemt deze plaatsen niet, slechts de rivier de Isla wat niet de IJssel is maar de Lys/Leie in Frans en Belgisch Vlaanderen. De Noormannen hebben nooit in Nederland geplunderd, laat staan langs een nauwelijks bereikbare rivier in niet bestaande plaatsen. Wat viel er te plunderen in dit lege wadden-gebied?
    Het z.g. 'Vikingschip' in Utrecht stamt niet uit de 8e eeuw, maar uit de 10e eeuw, waarschijnlijk pas uit de 11e eeuw.

    Waar verbleven en plunderden de Noormannen dan wel?



    "De Noormannen voeren de Seine op, voeren de Oise op en bereikten Noviomagus, waar zij zich een winterkwartier inrichtten."

    Deze ene tekst uit de Annales Vedastini (890) weerlegt in feite de hele mythe over de Noormannen in Nederland, waar deze tekst ooit diende -met weglating van de riviernamen- om hun aanwezigheid in Nijmegen aan te tonen. Dat het hier genoemde Noviomagus Noyon was, dat immers via Seine en Oise bereikbaar is, heeft men in Nederland altijd ontkend.

    Hierboven een afbeelding op het beroemde tapijt van Bayeux, overigens niet van Vikingen, maar van de schepen van Willem de Veroveraar, Hertog van NormandiŽ, het gebied dat de Noormannen in bezit kregen. De naam Vikingen wordt in geen enkele authentieke bron over de invallen van de Noormannen in Frankrijk genoemd.

    Het beeld dat er van de Noormannen bestaat moet aanzienlijk worden bijgesteld. Er moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen wat de bronnen vertellen en wat de mythe ervan gemaakt heeft. De termen Noormannen en Vikingen worden tegenwoordig door elkaar en als synoniemen gebruikt. In de oudste kronieken uit de 8e en 9e eeuw is steeds sprake van Northmanni of Normanni. De naam Vikingen komt pas voor in de geschriften uit de 10e eeuw welke naam zij niet aan zichzelf gaven, maar kregen van de slachtoffers van hun plunderingen. De Noormannen en Vikingen waren geen homogene groep, maar twee onderscheiden bevolkingsgroepen. Het waren ook verzamelnamen voor verschillende groepen 'plunderaars' en 'reizigers'. De Noormannen (in het Frans "Les Normands") waren -met als voorlopers de Saksische piraten- afkomstig uit de kusten langs Het Kanaal met NormandiŽ als kerngebied, de Vikingen kwameen uit Denemarken, Noorwegen en Zweden. Het is opvallend dat juist in deze 3 landen geen relicten van de Vikingen gevonden zijn van vůůr de 10e eeuw. De oudste inscipties met rune-tekens dateren uit de 10e en 11e eeuw. Er bestaat geen enkele geschreven bron in Denemarken, Zweden of Noorwegen die melding maakt van de grote invasies in Frankrijk in de 9e eeuw. (Bron: A.D'Haenens).

    Van daadwerkelijke relicten van de Noormannen of Vikingen in taal, streek- of plaatsnamen of gebruiken zoals in NormandiŽ en Engeland wel voorkomen, is in ons land geen enkele sprake geweest. (Bron: H.J.Keuning, de historisch-geografische landschappen van Nederland). Het toont eens te meer aan dat de Noormannen hier nooit verbleven.

    De kusten van het Frankische rijk werden reeds in de 3e eeuw aangevallen door de Saxones en de Anglo-Saxones. In enige gebieden hebben deze zich blijvend gevestigd. In de Romeinse periode droeg de kuststreek tussen Boulogne en Calais reeds de naam van Litus Saxonicum (kust van de Saksen).
    In 520 wordt een inval in Frisia vermeld van mannen uit het "noorden", die daarna de verzamelnaam van Noormannen of Dani kregen, nu meestal Vikingen worden genoemd.
    Het volk werd oorspronkelijk Dani genoemd, een term die Gregorius van Tours (ca. 590) het eerst gebruikt. De afleiding van deze naam is niet duidelijk. Hij kan verband houden met de Danubius (Donau), daar de archeologen de herkomst van dit volk in het zuidoosten van Europa plaatsen. Het zou zich over land naar het westen hebben begeven, en er zijn merkwaardige overeenkomsten aan te wijzen tussen de prehistorische vondsten van NormandiŽ en die van de vallei van de Aisne. Zou hier misschien de oplossing liggen van de intrigerende vraag waarom deze rivier bij veel schrijvers ook Danubius wordt genoemd? In elk geval is de term Nordmanni of Noormannen van veel jongere datum. De Geograaf van Ravenna (ca. 670) is de eerste die de naam Northomanni gebruikt (zie WKO. deel 2, Ravenna, Tekst 3, Nota 3-9, blz. 14), maar hij voegt er aan toe dat hun land door de Ouden (hij bedoelt vroegere schrijvers) ook Dania werd genoemd.
    In de berichten over de Noormannen worden de steden Noviomagus, Trajectum en Dorestadum en de streken Frisia, Batua en Walacria geregeld in samenhang genoemd. Deze berichten, die in Franse bronnen worden teruggevonden, hebben nooit op Nederland betrekking gehad, maar zijn door het misverstaan van teksten met de foutieve plaatsing van Karel de Grote te Nijmegen en St.Willibrord te Utrecht, meegekomen. Van de hele Noormannen invasie is in Nederland niets teruggevonden, geen taalkundig relikt, geen geografisch relikt en ook geen enkel archeologisch relikt.
    Uit de veelheid van teksten die in samenhang met elkaar gelezen moeten worden, we zeggen het nog maar eens, blijkt duidelijk dat het niet over Nederland gaat, maar over aanvallen op noord-west Frankrijk.


    Al in 1958 wees Albert Delahaye de juiste streek in Frankrijk aan waar de geschiedenis van ons land in het eerste millennium feitelijk thuis hoort. (Afbeedling uit "Het Mysterie van de Keizer Karelstad"; klik op de afbeelding voor een vergroting.).

    Volgens de Nederlandse opvatting hebben de Noormannen in Nederland alleen de plaatsen Utrecht, Wijk bij Duurstede en Nijmegen geplunderd.
    Recent komen daar enkele Vikingvondsten bij die hun aanwezigheid moeten bewijzen. Er zijn in Nederland in totaal 14 locaties bekend met Vikingvondsten: enkele muntvondsten (Wieringen zie daar , Domburg: zie daar punt 3 ), zwaarden en een mini-massagraf in Zutphen van 2 lijken (zie Zutphen). Geen enkele vondst vorm een overtuigend en waterdicht bewijs voor de aanwezigheid van Vikingen in Nederland.
    Trajectum, Dorestadum en Noviomagus worden in alle teksten tussen alleen maar Franse plaatsen genoemd.



    Op bijgaande kaartjes worden de plaatsen genoemd die voorkomen in de berichten over de Noormannen. Op het kaartje links zijn de plaatsen genoemd in Vlaanderen en Frans-Vlaanderen, op het rechter kaartje staan de plaatsen en rivieren in de rest van Frankrijk, genoemd in de berichten. Tussen alleen maar Franse plaatsen zouden Nijmegen, Utrecht en Wijk bij Duurstede voorkomen, terwijl Noyon en de bekende havenplaats Dorestad=Audruicq dan niet door de Noormannen zou zijn aangevallen. Klik op het kaartje voor een vergroting.


  • De naam Noor(d)mannen is in Frankrijk ontstaan als een simpel gevolg van de west-oriŽntatie, die noord noemde wat voor ons west is. Volgens onze opvatting had men dus van Westmannen moeten spreken. Dit is trouwens een der mooiste voorbeelden voor de bevestiging van de west-oriŽntatie, maar ook een der meest klemmende bewijzen dat de historici door het niet opmerken ervan de hele historische geografie van westelijk Europa een kwartslag naar rechts hebben gedraaid, met het rampzalig gevolg dat zij alle teksten van de klassieke schrijvers met deze foutieve kwartslag hebben geÔnterpreteerd.
    Een der gevolgen was dat de Fresones en de Saxones plus een massa plaatsnamen, waarvan 95% onvindbaar was en de resterende 5% uit doublures of transplantatie-namen bestaat, in het noorden terechtkwamen, terwijl de oorspronkelijke schrijvers naar waarheid het westen van Frankrijk hadden bedoeld.
    Van de term Nordomanni heeft NormandiŽ zijn naam gekregen, overigens betrekkelijk laat, een tweedehands-naam, die feitelijk ook nog foutief is. Het zou eigenlijk WestmandiŽ moeten heten.

    Even een misverstand rechtzetten.
    Hoewel in de traditionele geschiedenis de Noormannen ook wel eens Vikingen worden genoemd, blijkt er een groot verschil te bestaan tussen beide groepen. Ze zijn allerminst dezelfde bevolkingsgroep. De Noormannen kwamen oorspronkelijk met hun liburnen vanuit het Middellandse Zeegebied. Zij worden in de Frankische Annalen beschreven als kleine rappe mannen, watervlug, met zwart haar. Nadien kwamen ze vanuit Engeland en vanuit NormandiŽ dat ze in bezit kregen, het Frankische Rijk binnenvallen en plunderden in de 8e en 9e eeuw voornamelijk in een beperkt gebied in Noord-Frankrijk. De Vikingen daarentegen kwamen uit Noorwegen, Zweden, Denemarken en trokken erop uit eind 10e en begin 11e eeuw. Daar zit ruim 150 jaar tussen. Het is alsof je de invallen van de Fransen in ons land in 1795 gelijk stelt aan die van de Duitsers in 1940. Toen ging het net zo min over twee gelijke bevolkingsgroepen. De Noormannen en Vikingen waren afzonderlijke bevolkingsgroepen uit verschillende streken in Europa die in verschillende perioden op 'ontdekkingstocht' (plundertocht) gingen.

    In haar boek over Dorestad en in haar boek over de "Vikingen" gebruikt Annemarieke Willemsen steeds de term Vikingen, terwijl het over de Noormannen moet gaan. Met het gebruik van de naam "Vikingen" geeft mevrouw Willemsen de onjuistheid van haar betoog al aan. Zij komt tot de conclusie dat de Vikingen nooit de opgegraven nederzetting in Wijk bij Duurstede geplunderd en in brand gestoken hebben, maar er wel geweest zijn om handel te drijven. En dat is een tegenstrijdigheid. Vikingen kunnen nooit in de 8e of 9e eeuw hebben geplunderd, net zo min als er nog Noormannen aan het plunderen waren in de 10e of 11e eeuw. Die tegenstrijdigheid is een volgend argument om haar betoog onjuist te noemen en wel om de volgende redenen.
  • Als de Vikingen in de nederzetting in Wijk bij Duurstede geweest zijn, kan dat pas eind 10e, begin 11e eeuw geweest zijn. Immers toen was er pas sprake van tochten door de Vikingen.
  • Dat sluit ook precies aan bij de tijd waarin de Vikingen Tiel, Zutphen en Deventer hebben bezocht in de jaren tussen 1003 en 1006.
  • Daarmee bewijst mevrouw Willemsen meteen dat de opgegraven nederzetting in Wijk bij Duurstede de plaats Munna was die in de 10e/11e bestond en in 1018 op last van de keizer met de grond gelijk werd gemaakt. Ook dit past exact bij de vorige stelling.
  • Dan kan Wijk bij Duurstede ook nooit Dorestad geweest zijn dat (volgens de traditie) immers in 863 ophield te bestaan en nooit door de Vikingen is bezocht, maar door de Noormannen.
  • Als de Vikingen in Wijk bij Duurstede handel gedreven hebben, kan Wijk bij Duurstede nooit Dorestad zijn. Immers in de tijd van de Vikingen bestond Wijk bij Duurstede niet meer volgens de archeologische gegevens, ook al meent men dat met de dateringen van vondsten te kunnen aantonen. De nederzetting van Wijk bij Duurstede was in 863 ten onder gegaan en toen moesten de Vikingen nog 'bedacht' worden. Over de dateringen van die vondsten blijken de deskundigen het overigens geenszins met elkaar eens te zijn (zie bij Citaten en bij Wijk bij Duurstede).
  • Die vermeende handel met West-Europa is in de plaatsen als Arhus, Birka, Heddeby overigens nooit aangetoond. De handel vanuit die plaatsen was gericht op Rusland en de Arabische wereld gezien de gevonden Arabische munten ter plekke.

    Het is ook een historische blunder van ongekende omvang om de huidige Denen in Denemarken op te schepen met een vermeende moorddadige geschiedenis. De Denen zijn een zeer vredelievend, beleefd en vriendelijk volk. Op vakantie daar merk je dat meteen. Je kunt je fiets onafgesloten buiten laten staan, er ligt nergens zwerfvuil op straat en niemand fiets door een voetgangersgebied. Daar kunnen andere volkeren nog wat van leren. Je kunt je niet voorstellen dat zij af zouden stammen van die nietsontziende plunderaars en moordenaars.

    Het is dan ook zeer ten onrechte dat de Deense minister van Cultuur (Brian Mikkelsen) in 2007 namens zijn voorouders excuses aanbood aan west-Europese landen. Niet de Denen hadden excuses aan moeten bieden, maar juist moeten krijgen voor al die jarenlange onterechte verwijten en beschuldigen aan het adres van hun voorouders. Het is eenzelfde verhaal van de beschuldiging van de Friezen aan de heilig schennende moord op Bonifatius, waar men graag de Groningers de schuld van geeft.
    Het bij deze gelegenheid feestelijk ingehaalde 'Vikingschip' is een replica van een uit 1042 stammend gevonden voorbeeld. Dat had de historici toch moet wijzen op het feit dat de plundertochten van de Noormannen toch zo'n 150 tot 250 jaar eerder plaatsvonden. Daar was in de 11e eeuw geen sprake meer van.

    Wat zeggen de bronnen? Enkele teksten.

    Een tekst die boekdelen spreekt, en in feite de hele mythe al weerlegt, staat in de Annales Vedastini (890):
    "De Noormannen voeren de Seine op, voeren de Oise op en bereikten Noviomagus, waar zij zich een winterkwartier inrichtten."
    Deze tekst spreekt voor zich en ontbreekt dan ook (met vele anderen) in het "Bronnenboek" van Nijmegen.

    836: Bron: Historia regum Francorum, HdF, VII, p. 259.
    De Noormannen vielen heftig GalliŽ binnen. Zij vernielden Dorestadum (is Audruicq en niet Wijk bij Duurstede), de plaats Andowerpium (is de "aanwerp" bij Marck bij Calais en niet Antwerpen) en de haven Witla (is Wissant) bij de mond van de Mosa (is niet de Maas maar de Moeze, een algemeen Vlaams woord voor moeras of moerassige riviermond) en eisten schatting van de Frisones (zijn de Vlamingen en niet de Friezen in Nederlands Friesland). Vandaar verwoestten zij het eiland Walacria (tussen Brugge en Uitkerke en niet Walcheren) en eisten ook daar schatting.

    De tekst plaatst alles in GalliŽ; derhalve is het niet Nederland.
    Antwerpen, de normale opvatting, bestond op dit tijdstip noch in werkelijkheid, noch naamkundig. Witla lag niet bij Zutphen (Wichmond, volgens D.P.Blok), doch was Wissant; de twee namen zijn synoniem en betekenen respectievelijk wit land en wit zand. Walacria was een eiland tussen Brugge en Uitkerke; het nederlandse Walcheren (een getransplanteerde doublure naam) bestond nog niet.
    Deze tekst is met vergelijkbare teksten die over plunderingen van de Noormannen in dezelfde streek gaan, niet in het Bronnenboek van Nijmegen te vinden. Het weerlegt de traditionele geschiedenis op onmiskenbare wijze.

    885: Annales Mettensis, HdF, VIII, p.66.
    "Godfried de Noorman, die Frisia gekregen had en door zijn huwelijk met Gisela een schoonzoon van het vorstenhuis was, begon lastig te worden. Hij beweerde, dat de koning hem bedrogen had door hem een land te geven, waar geen wijn groeide, hij wilde een deel van het lle-de-France! De diplomatie van het hof wist geen ander middel te bedenken dan hem naar een bijeenkomst te lokken en hem dan te vermoorden. Het is nodig, om hier een deel van de letterlijke tekst te geven, omdat die bijzonder merkwaardig is : "Godfried eiste Confluentes (dat is Conflains-Saint-Honorine), Andrenacum (Andrťsy) en Sincicha (Sincťny) op, waar een overvloed van wijn was. De edelen, die met de bisschop van Colonia naar het ontmoetingspunt gezonden waren, vertrokken vanuit Colonia naar de Batua. . . Godfried begaf zich naar een plaats, Herispich genoemd (dat is Quiercy vlak bij Noyon), waar de Renus en de Wal (lees: Oise en Gouelle) samenvloeien . . . Godfried wordt vermoord en alle Noormannen zijn gedood, die in de Batua gevonden werden".

    De details uit dit bericht leken zo Nederlands als wat. Zeker als men Colonia opvat als Keulen en de Batua als de Betuwe. De moord heeft men derhalve altijd geplaatst te Spijk, waar Rijn en Waal (LET OP) zich scheiden. Renus is hier -net als in veel andere teksten- geen eigennaam van een rivier, maar een soortnaam: een grensrivier. Het samenstromen van de rivieren was een detail, waar men maar overheen stapte! Het vervolg op dit feit neemt het laatste spoor van mogelijke twijfel weg.

    Maar het verhaal gaat verder en vervolgt met:
    "Siegfried, de broer van Godfried, nam meteen wraak. Hij plunderde op beide oevers van de Oise, voegde zich bij de Noormannen, die in de vallei van de Seine, in NeustriŽ en BourgondiŽ bezig waren, en sloeg met hen het beleg om Parijs. Tevergeefs probeerde de koning hen uiteen te drijven. In Lotharingen nam Arnulf, koning van GermaniŽ, de strijd op. De Franken hadden inderhaast een versterking op de Oise gebouwd, nu Pontoise geheten. Die werd in de herfst door de Noormannen belegerd. Zij verhinderden de bezetting om water uit de rivier te putten; iets anders hadden zij niet. Zij gaven zich tenslotte over na de vrije aftocht naar Beauvais bedongen te hebben. De versterking werd vernield en in brand gestoken. Een kroniekschrijver verkneukelt zich erover, dat een rijke buit in de versterking verborgen was, die de Noormannen niet te pakken kregen. Zij bezetten Rouen, dat zij tot aan de vrede niet meer prijs zouden geven."

    Het hele bericht gaat over Frankrijk. Slechts de ene zin waar Batua genoemd werd, werd op Nederland begrepen. Zie het eens voor je: Na de moord op Godfried in de Nederlandse Betuwe, nam zijn broer wraak op de oevers van de Oise in Frankrijk. Daar verzamelde hij ook de Noormannen die konden vluchten vanuit de Betuwe. Kan het nog gekker?

    Tekst 29 /o.hist.*)
    Dagobert (III) en Karel Martel in Frisia: 695

    Hierna drongen zij (de jonge Martel en de nog jongere Dagobert) per schip door in de gebieden van de Fresones zoals hen gevraagd was door de eerbiedwaardige bisschop Willibrord. Ze kwamen aan op de plaats Dorestatus, waar zij in ere door Willibrord ontvangen werden. Ze dreven de koning Radboud, die in de wreedheid volhardde, buiten de gebieden van de Frisones naar Denemarca.
    Bron: Vita Dagoberti, MGS, II, p. 517.

    Nota: Fresones is Vlaanderen, Dorestatus is Dorestad wat Audruicq is, Denemarca is de mark van de Dani of Noormannen en is NormandiŽ.
    Waar andere teksten in het vage spreken over "Dani sive Normanni", zegt deze tekst onomwonden dat hun gebied Denemarca heette. Dit woord werd klakkeloos als Denemarken opgevat: Radboud zou immers in het Nederlandse Friesland vertoeven. En toen het latere Denemarken die naam had overgenomen en de grote doubleerder Adam van Bremen tegelijkertijd de Suevi -al zaten die in Vlaanderen- naar het noorden had getrokken en de naam Zweden daar als koek in ging, stond waarlijk de gehele historische geografie van westelijk Europa op haar kop. Daar zijn de doublures van Frisia en Saxonia maar peuleschillen bij. Nederland had wel de pech dat het in veel opzichten een scharnierpunt van de mythen was, en nóg meer pech dat daar kritiekloze historici er met het oliespuitje tegen al te almechtig piepen van de knellende scharnieren bij stonden.


    Een modernere schoolplaat over de plunderingen door de Vikingen. Vergelijk deze met de schoolplaat van Isings (zie hieronder).


    Tekst 199 /o.hist.*)
    Aanval van de Noormannen op Hames-Boucres: ca.845

    Onverwacht vielen de Noormannen met schepen Hammaburg aan. De graaf en de inwoners waren gevlucht. Tenslotte nam Anscharius ook de vlucht, toen hij zag dat hij alleen achtergebleven was. De Noormannen bleven er een dag en een nacht en staken alles in brand. De heilige vader heeft dit geduldig gedragen.
    Bron: Rimbert, Vita S.Anscharii, AS, febr. 1, p. 419.

    Nota: Anno 845 werd Hammaburg (is niet Hamburg in Noord-Duitsland, maar Hames-Boucres bij Tournehem in Noordwest Frankrijk) door de Noormannen zo zwaar geteisterd dat Adam van Bremen c.s. -op ruim 600 km afstand en na 2ľ eeuw- nog wisten te vertellen hoe men toen van de weeromstuit het fictieve bisdom Hamburg in veiligheid heeft gebracht bij het eveneens fictieve bisdom Bremen. Maar in Noord-Frankrijk bleef intussen bisschop Anscharius met de stukken zitten. Want dat toen (zoals Adam na zoveel tijd interpreteerde) de Noormannen in het verre Hamburg zouden huisgehouden hebben, is uitgesloten. Alleen al wegens hun herkomst. Onder de naam 'Dani' stonden zij ten tijde van de eerste Merovingen reeds als diefachtig bekend; waarbij ze dan ook door een zoon van Clovis op heterdaad konden betrapt worden: (Grťgoire de Tours, Histoire des Francs, ed. Latouche, 1, p. 143). Genoemde tekst maakt niet de indruk dat het ging om een roof-tocht vanaf verre kusten; veeleer leek het op een inbraak bij de buren (zij het ook de buren om de hoek). Waar de inbrekers zelf hun domicilie hadden, werd recentelijk nogmaals onthuld en bevestigd door de vondst van verscheidene grafvelden in NormandiŽ, welke in een periode van ca. 1000 jaar (3e eeuw v.Chr. - 8e eeuw n.Chr.) in gebruik moeten geweest zijn voor mensen van een nagenoeg onveranderd (mediterraan) lichtgewicht-type. Volgens de Ravennas (±670) werden de Dani later ook Nordomanni geheten (Cosmographia, 1, IJ en IV,13): en dit dan wel vooral in de 'buurlanden', die een wat afstandelijker benadering verkozen van deze "snelvoetige" maar ook langvingerige bezoekers. Tot die nabuurlanden kon Hamburg bij de toenmalige verhoudingen en verkeersmiddelen beslist niet gerekend worden. Voor een expeditie daarheen zouden immers, uit en thuis, een slordige 2000 km moeten afgelegd worden; waamaast de Normandische kapers slechts korte-afstand-rovers kunnen geweest zijn. Het is begrijpelijk dat die Dani voor zichzelf hun oude naam handhaafden, zoals dit veelal ook gebeurde in teksten die geen enkel verband met de Noormannen-agressie hadden. Totdat na de 10e eeuw -per migratie en/of ingevolge fout geÔnterpreteerde oudere documenten- het vroegere Dania naamgever werd van Denemarken; wat omgekeerd weer ten gevolge had dat men weldra de herkomst van de Noormannen in ScandinaviŽ ging leggen, daarin zich gesterkt voelend door de jongere naam Nordomanni die echter als Westermanni gelezen moest worden. Aldus, met de Noormannen in Denemarken, lag Hamburg dan tóch binnen de reik- en roof-wijdte van de zgn. Vikingen. Alleen verwaarloosde men daarbij, dat vóór de 10e eeuw die noordelijke gebieden (evenals ons Nederland) nog veel te spaarzaam bewoond/bewoonbaar waren om er een plunderploeg op af te sturen.

    Zet je Willibrord, de Frisones en bisschop Anscharius op de juiste plaats, dan gaan de Noormannen vanzelf mee.


    Oude schoolplaat van J.Isings: De Noormannen voor Dorestad!

    Frodoardus

    De kroniekschrijver Frodoardus vermeldt, dat "in 925 de Noormannen uit Rouen en Pťronne eerst Beauvais en dan Amiens en Arras plunderden. Daarna verschenen ze voor Noviomagum."
    Voor de goede orde: het gaat hier om een enkelvoudig bericht dat nergens anders voorkomt en dat op Noyon maar ook op Nijmegen werd toegepast. Het zal de lezer duidelijk zijn, dat met Noviomagum hier Noyon bedoeld is, dat in de oude teksten Noviomagus heette en in dezelfde streek ligt als de andere genoemde plaatsen. Het kan gewoon niet over Nijmegen gaan dat er 300 kilometer vandaan ligt! Zie afbeelding hiernaast. Bovendien als Noviomagus hier Nijmegen zou zijn, dan zou Noyon bij deze aanval gespaard zijn gebleven. Gezien andere teksten en de logica een onwaarschijnlijkheid, aangezien Noyon keer op keer door de Noormannen werd geplunderd en zij er regelmatig hun winterkwartier inrichtten. In Noyon viel voor de Noormannen ook wat te halen vanwege de aanwezigheid van een keizerlijk paleis. Dit in tegenstelling met Nijmegen waar in de 9e eeuw geen aantoonbare bewoning was. Wat viel er dan te plunderen? Van plunderingen door de Noormannen is in Nijmeen ook archeologisch nooit enig spoor gevonden.

    Frodoardus vermeldt dat de 'castellani' (kasteelbewoners) samen met de 'suburbani' de Noormannen verdreven. Het 'suburbani' werd doorgaans vertaald met 'bewoners van de benedenstad' waardoor het niet op Noyon maar specifiek op Nijmegen van toepassing leek. Echter 'sub-urb' betekent eerder 'voorstad' of 'nabije stad' dan benedenstad. Het had dus betrekking op de bewoners van de stad die bij het kasteel woonden, ofwel de bewoners van de stad die nabij het kasteel gelegen was, die tot het domein van het kasteel hoorde. En dit is in Nijmegen minder toepasselijk waar het kasteel op het Valkhof buiten de stad gelegen was, terwijl in Noyon de bewoning zich rond het kasteel ontwikkeld had. Dat laatste waar de stad rondom het kasteel ontstaan typisch Karolingisch is, terwijl in Nijmegen waar het kasteel naast de stad ligt duidelijk sprake is van een Duitse opzet.

    *) o.hist= Ontspoorde Historie (zie bij Bibliografie).
    Voor meer teksten over de Noormanen: zie bij de teksten!

    Uit de berichten over de Noormanen blijkt duidelijk dat

    De Noormannen waren Kelten.

    De Kelten waren de eerste grote veroveraars van Europa. Hun geschiedenis gaat terug tot ver in het eerste millennium voor Chr. Vanuit hun streek van herkomst (het Midden-Oosten) trokken ze naar Europa en vestigden zich aanvankelijk ten noorden van de Alpen (archeologische vindplaatsen o.a. in Zwitserland en Oostenrijk). Vandaar zwermden ze uit naar alle windstreken. Hun gebied strekte zich uit van de Kanaalkust tot in zuidoost Europa, tot ze door de Romeinen werden teruggedrongen tot de uiterste streken in het westen van het Romeinse rijk. Ook daar werden ze uiteindelijk door de Romeinen verdreven en staken over naar Groot-BrittaniŽ, waar ook de Romeinen hen weer verdreven tot in de uiterste streken van Groot-BrittaniŽ. Slechts in Wales, Schotland en in Ierland is hun cultuur zonder Romeinse invloeden bewaard gebleven. Op het vasteland van Europa vindt men een levendige Keltische Cultuur alleen nog in Bretagne (F).
    De Noormannen maakten vanaf ongeveer 810 na Chr. de Europese kusten en rivieren onveilig. Hun eerste invallen vallen samen met de laatste schermutselingen tussen de Franken, Saksen en Friezen.
    Opvallend zijn de grote overeenkomsten in gebruiken, kunst (siersnijwerk) en religie tussen Kelten en Noormannen. Ook de mythen van beide volken kennen talloze overeenkomsten.
    Hierboven een afbeelding van het Ierse (Keltisch) verhaal van de reis per (Draken-)schip van Tadg mac Cein uit de 14e eeuw.

    Historisch geografische afzwaaiers.
    De Noormannen hebben door hun invallen niet allen de bewoners van de getroffen gebieden danig in de war gebracht, maar hebben ook de historische geografie van West-Europa flink door elkaar geschud. Onwetendheid van latere geschiedschrijvers deed de rest, om de mythen te laten ontstaan en in Nederland (en andere streken in West-Europa) een veronderstelde geschiedenis te plaatsen. Deze aangenome geschiedenis is door het onderzoek van Albert Delahaye vals gebleken. Nu alleen nog een herziening van de vele duizenden boeken in heel Europa en de rest van de wereld, die van deze veronderstelde geschiedenis sinds de Romeinse tijd zijn uitgegaan.

    Noormannen of NormandiŽrs?

    Spieghel Historiael van maart/april 2004 meldde onder de kop "Noormannen of NormandiŽrs?" het volgende:
    "Het Byzantijnse rijk had aanvallen van NormandiŽrs te verduren. Of waren het Noormannen? Beide termen worden door historici gebruikt, maar hier kiezen we voor de benaming NormandiŽrs om duidelijk te maken dat ze oorspronkelijk uit NormandiŽ afkomstig waren. Zij waren afstammelingen van de Vikingen die vanaf het einde van de achtste tot de elfde eeuw vanuit Denemarken, Noorwegen en Zweden naar West- en Oost-Europa kwamen, eerst als zeerovers en plunderaars, later ook als handelaren, veroveraars en stichters van staten. Een deel van hen vestigde zich in Noord-Frankrijk".

    Men stapt eindelijk af van enkele "vaststaande tradities". De zo gewenste discussie tussen historici komt eindelijk op gang. De bovenstaande zienswijze komt nog niet geheel overeen met de visie van Albert Delahaye. Reeds in de 6e eeuw worden door o.a. door Gregorius van Tours de Northomanni of Dani genoemd als bewoners van NormandiŽ. Van daaruit maakten deze Noormannen plundertochten naar andere delen van Frankrijk. Zij zouden, gezien de west-oriŽntatie, dus Westmannen genoemd moeten worden. De Vikingen komen pas in de 10e eeuw in beeld en kwamen uit ScandinaviŽ. Dat zij van daaruit op plundertocht gingen wegens gebrek aan goede leefomstandigheden, wordt door de archeologie in Noorwegen en Zweden allerminst bevestigd.

    Zie bevindingen van andere historici bij Bevestiging hoofdstuk 9: Wijk bij Duurstede en de Noormannen.

    Bestel en lees het boek "De Ware Kijk Op" en oordeel zelf.