Terug naar de beginpagina. Naar het overzicht in het kort.

1713: de Vrede van Utrecht.

De viering van de Vrede van Utrecht in 2013 mag als een typisch voorbeeld van de 'onnozelheid' van de historische wetenschap dienen.



Uit de 'viering' van deze vrede blijkt hoe laag het historisch besef van velen in Nederland is.

Ook op andere gebieden blijkt dat historische besef te wensen over te laten. De initiatiefnemers voor de festiviteiten rondom de Vrede van Utrecht laten hier duidelijk een steekje vallen. Indien zij zich hebben laten voorlichten door historische wetenschappers, geldt dit ook voor hen.
Een ingetogen en gepaste herdenking was beter op zijn plaats geweest.

Op deze website zijn meerdere voorbeelden te vinden waar het historisch besef te wensen overlaat. Dat geldt in sterkere mate voor de historische wetenschap.

De Ware Kijk Op de geschiedenis van ons land laat nog steeds veel te wensen over.

Lees het boek "De Ware Kijk Op" de geschiedenis van ons land in het eerste millennium en oordeel zelf.



Waar ging het om?

De Vrede van Utrecht is de verzamelnaam voor een reeks van verdragen waarvan de eerste op 11 april 1713 werd gesloten in Utrecht. Hiermee kwam een einde aan de Spaanse Successieoorlog en daarmee aan anderhalve eeuw van twisten en godsdienstoorlogen (hoopte of meende men). Niets bleek minder waar.
Het was een vrede die ogenschijnlijk uitging van een gelijkwaardige behandeling van overwinnaar en overwonnene, maar waarbij een te groot belang werd gehecht aan het behoud van het machtsevenwicht tussen de grootmachten Engeland, Frankrijk, Spanje en Oostenrijk.
Het verdrag betekende voor Nederland het einde van de Republiek als grootmacht. Nederland werd dubbel gekleineerd. Allereerst werd de vrede dan wel in Nederland gehouden, maar zonder inbreng van ons land. Dat werd wel duidelijk geÔllustreerd door de woorden van de Franse onderhandelaar Melchior de Polignac; Nous traiterons sur vous, chez vous, sans vous ('Wij onderhandelen over u, bij u, zonder u').
Bovendien raakte Nederland een aantal privileges kwijt en een groot grondgebied. De Republiek der Verenigde Nederlanden werd bijna gehalveerd. Een volgende vernedering.
Zo verloor Nederland de Zuidelijke Nederlanden aan Oostenrijk en de 'Franse Nederlanden' aan Frankrijk. Dit laatste gebied betrof de tegenwoordige departementen Nord en Pas-de-Calais (voor een groot deel). En juist in dit gebied ligt de bakermat van de Nederlandse taal en cultuur.

De zo op en top te boek staande 'Nederlandse' Beeldenstorm uit 1566, begon ook juist in dit gebied en wel in de plaats Steenvoorde (nu net over de Belgische grens in Noord-Frankrijk gelegen).

Precies in ditzelfde gebied hoort de hele Nederlande geschiedenis uit het eerste Millennium thuis. De boeken van Albert Delahaye tonen dat met honderden bewijzen aan.



Wat waren de gevolgen?
Deze vredesbesprekingen betekende voor Nederland een grote vernedering.
De Vrede van Utrecht een feest? Zeker, voor Spanje, Engeland, Frankrijk en Oostenrijk. Maar niet voor Nederland, dat behalve privileges ook het gebied waar de oorlog ooit om begonnen was, kwijtraakte. Dat werd verdeeld tussen Frankrijk, Oostenrijk en Engeland. Ook raakte Nederland het monopolie op de slavenhandel kwijt aan Engeland (wat achteraf gezien wel een feestje waard is).

Het is overduidelijk dat de rol van Nederland op het wereldtoneel gewoon was uitgespeeld. En de Oranjes? Die raakten het prinsdom Orange, waarvan het tot heden de naam draagt, kwijt aan Frankrijk. Als schrale troost mocht de prins wel de titel Prins van Oranje blijven voeren.
Bent U fan van Oranje (vorstenhuis of voetbal)? Dan juicht U voor een vorstendom dat al 300 jaar van Frankrijk is. Vive la France!

Deze vredebesprekingen werden omlijst door kunst- en cultuuruitingen. Voor de kosten van de feestelijkheden voor die onderhandelaars mocht de Utrechtse bevolking opdraaien, die voor het merendeel in armoede leefde. Ook verre van een feestelijk gebeurtenis.

De beoogde resultaten van de Vrede van Utrecht werden later allemaal door de werkelijkheid ingehaald. Overigens was de vrede pas compleet toen in 1715 ook een verdrag tussen de aartsrivalen Spanje en Portugal werd gesloten.

Van een einde van grote godsdienstconflicten en oorlogen bleek al snel geen sprake. De godsdienstconflicten hebben voor Nederland tot in de 20e eeuw geduurd. Die begonnen met de afscheiding van de Oud-katholieken tot en met de gelijkberechtiging van katholieken en protestanten in de 20e eeuw.
Een machtsevenwicht tussen de grootmachten bleek ook al snel een utopie. De schier eindeloze rij Europese conflicten en oorlogen tonen dit wel aan.
  • In 1717 was er alweer een conflict tussen Oostenrijk een Spanje. De Spaanse troepen bezetten SardiniŽ dat aan Oostenrijk was toegewezen.
  • In 1718 vielen Spaanse troepen SiciliŽ binnen. Ook hier was Spanje het niet eens met de verdeling, zoals in Utrecht was vastgesteld.
  • In 1733 was er sprake van een Poolse Successieoorlog.
  • In 1740 volgde een nieuwe Oostenrijkse Successieoorlog.
  • En tussen 1756 en 1763 was de Zevenjarig oorlog tussen Pruisen, Groot-BrittanniŽ, Hannover enerzijds en Rusland, Zweden, Saksen en Frankrijk anderzijds. Deze oorlog breidde zich uit tot Noord-Amerika waar de Britten en de Fransen tegen elkaar vochten.
  • Vanaf 1718 (oorlog van de Quadruple Alliantie tussen Spanje en Oostenrijk, Frankrijk, Groot-BrittanniŽ en de Nederland) tot en met de Tweede Wereldoorlog is er altijd van een wankel evenwicht sprake geweest, waarin regelmatig conflicten en oorlogen zijn uitgevochten. De Spaanse Successieoorlog was feitelijk de opmaat tot een langdurig conflict tussen Frankrijk en Engeland, dat zich over de hele 18e eeuw heeft uitgestrekt.
    Daar heeft de Vrede van Utrecht geen verandering in gebracht.

    Het gevolg van de geschiedenis laat zien dat men de Vrede van Utrecht het beste als 'mislukt' kan kwalificeren.

    En het navrante is dat enkele notabelen in Nederland/Utrecht dan in 2013 menen er een feest van te moeten maken, ook weer op kosten van de bevolking.