Terug naar de beginpagina. Naar het overzicht in het kort.

Wijnaldum, Tzummarum en Wieringen
geplunderd door de Noormannen?

In een reactie op een ingezonden brief over de Bataven in het Historische Nieuwsblad van februari 2011 meende W.K.N. van der Meij de opvattingen van Albert Delahaye te kunnen weerleggen met de archeologische vondsten van Wijnaldum, Tzummarun en Wieringen. Die zouden ondubbelzinnig aantonen dat Nederland in de betreffende periode wel degelijk bewoond was. In de betreffende brief over de Bataven werd 'de mythe van de Bataven in Nederland' met enkele aangevoerde argumenten ter discussie gesteld. Daarbij werd niet alleen aangesloten bij de opvattingen van Albert Delahaye, maar ook met de bevindingen van Charles Groenhuizen en Geert Mak in hun boek en bijbehorende T.V.serie over 'Het Verleden van Nederland'.
Blijkbaar was/is Van der Meij niet op de hoogte van de archeologische bevindingen omtrent deze vondsten (zie hierna en hiernaast) en liet/laat hij zich, als zo vaak bij historici, leiden door aannames en vermoedens.
De genoemde losse vondsten van Wijnaldum, Tzummarum en Wieringen tonen juist niet de zo gewenste bewoning aan. Bewoning wordt alleen aangetoond met nederzettingen, huisplattegronden of (fundamenten van) huizen. Niet door verdwaald verloren of verstopte vondsten. Kostbaar bezit of 'een schat' verstop je juist niet in bewoond gebied, maar per definitie in onbewoond gebied.


De fibula van Wijnaldum.
Aangezien er slechts één (deel) van gevonden is, gaat het duidelijk om een verloren sieraad.
Waar is de rest ervan?


De grote vraag is: Over welke Friezen wordt er gesproken? Want eerst moet U het werk van Albert Delahaye kennen om uit honderden klassieke teksten en kronieken te weten, dat Oud-Frisia in Noord-West-Frankrijk en West-Vlaanderen lag.

De opgravingen van Ezinge, van Tritsum, van Wijnaldum, van Tzummarum, van Wieringen, - "zijn megalomane verhalen" zegt R. van Veen in AD.B. Nr.5 1998 p.20 - en de zogezochte koningsgraven nabij Sexbierum (Friesland) leverden geen bewijzen op dat dit het land van de oude Friezen was. De naam Sexbierum toont al aan dat het om het gebied van de Saxen gaat. In Friesland is deze naam een volkomen dissonant.

Het oude Saxbierum is Bierne bij Duinkerken. Men heeft er ca. 1990 vorstelijke graftomben van liefst 4000 jaar oud gevonden in dit Oud-Frisia. Te Fresnes-Ies-Montauban (Arras) vond men het graf van een vorstin, en in die nabijheid werd de beroemde heidense tempel van Famfana (Fampoux) afgebroken door de Romein Germanicus toen hij de troepen van Bructeri (Broxeele) en Tubanti (Thun) ontmoette, die de Romeinse wegen bezet hielden (Tacitus in Annales I, 49-50). Ook te Fréthun (Calais) ligt een vorst (Apol uit O.L.B.) in een grafheuvel. Dit is ontdekt toen men de T.G.Y.-treinlijn aanlegde naar Rijsel en naar Sangatte. Tevens zijn daar cultuursporen gevonden uit de verre prehistorie. Feiten zijn feiten en de archeologie zal de historische realiteit naar voor brengen. De geografische realiteit van Frieslands verleden moet dus anders bekeken worden. Bazelmans zit met een foutieve oriëntatie in het hoofd. Hij zou zijn grote kennis van klassieke teksten moeten richten naar het Fresia dat A Delahaye ontdekte. Dat ware wijs.
Daarbij, wie uitsluitend op wat archeologie vertrouwt, moet ook oppassen voor al te vlugge argumentaties uit een scherpe steen, een gevonden potscherf, een muntstuk, een stuk rottend hout, een paar greppels die op bewoning 'zouden kunnen' wijzen. De vondsten moeten in overeenstemming zijn met andere takken van wetenschap en cultuur. Eenmaal zal Nederland een selectieve keuze moeten maken. Het historisch probleem ligt niet bij de historici alleen.

De visie van Albert Delahaye.

De Noormannen zijn voor Nederland volkomen legendarisch. Ze hebben er nooit geplunderd. Wat viel er te plunderen? Het grootste deel van Nederland was in de 8e en 9e eeuw één groot moeras- en waddengebied, totaal ongeschikt voor bewoning.
Van grootschalige bewoning en het verblijf van rijke families, rijke kloosters of kerken is in de 9e eeuw in Nederland ook nooit iets aangetoond, zowel archeologisch als tekstueel niet. De teksten die ten onrechte wel eens op Nederland worden toegepast, zijn afkomstig uit Franse bronnen. Zouden die Franse schrijvers over een ver land geschreven hebben, waar nauwelijks bewoning was en de geschiedenis van hun eigen land onbeschreven hebben gelaten? Zeker niet. Deze Franse schrijvers beschreven de geschiedenis van hun eigen land en niet van een onbekend moerassig land ergens in het verre noorden. Bovendien staan deze teksten vol Franse plaatsnamen. Ook de namen Trajectum, Dorestad en Noviomagus waren niet Utrecht, Wijk bij Duurstede en Nijmegen, maar de Franse plaatsen Tournehem, Audruicq en Noyon. Met name in Utrecht, Wijk bij Duurstede en Nijmegen is van plunderingen van de Noormannen archeologisch nooit iets gebleken, wat vooral voor Wijk bij Duurstede dodelijk is. Zie verder bij Wijk bij Duurstede.
Dat Wijk bij Duurstede het veelvuldig door de Noormannen geplunderde Dorestad was, mogen we dan ook met 100% zekerheid naar het rijk der fabelen verwijzen. Het is een fabel uit de 19e eeuw en één der grootste blunders in de historische geografie van Nederland, gebaseerd op het volledig verkeerd lezen van een klassieke Franse oorkonde uit het jaar 777. Zie aldaar!


Wat weten we nu feitelijk echt?
Men wil met de vondstlocaties in Tzummarum, Wijnaldum en Wieringen aantonen dat Delahaye het fout heeft en er wel degelijk rijke bewoning was in Friesland, die plunderingen van de Noormannen aannemelijk maakten. Maar deze vondsten weerleggen niets van de opvattingen van Delahaye. Daar is meer voor nodig dan enkele verdwaalde schatvondsten of een vermeende nederzetting uit de 6e-8e eeuw.

We willen de lezers 3 opvallende archeologische bevindingen niet onthouden. Het weerlegt evenzovele mythen.
  • in Friesland zijn 955 terpen geïnventariseerd die momenteel niet allemaal meer bestaan. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat op een terp meestal maar één boerderij stond en er slechts één familie leefde. Dan gaat het dus om een kleine 1000 weerbare mannen over een periode van ruim 4 eeuwen. Hoezo machtige Friezen die tegen de Romeinen streden en later tegen de Franken?
  • Overigens wijst onderzoek erop dat de meeste terpen van na het jaar 1000 dateren. Dat is dus nadat de ontginningen van laag-Nederland op gang kwamen. Waar woonden de Friezen dan die tegen de Romeinen en Franken streden?
  • het oudste bootje in Friesland is opgegraven bij Tirns en stamt uit eind van de 12e eeuw. Een ouder bootje is dus nog nooit gevonden, net zo min als vele tientallen bootjes. Hoezo Friesland zeevaart- en handelsvolk? Met één bootje uit de 12e eeuw?

    Tzummarum.
    In Tzummarum is een pot met munten uit "Dorestad" gevonden. Maar zoals iedereen weet kun je met munten niets anders bewijzen, dan dat iemand die daar verloren is of verstopt heeft. Als ik een Spaanse Euromunt op straat vind, ben ik dan in Spanje? Of kan alleen een Spanjaard die munt hier verloren hebben? Zo is het ook met "munten uit Dorestad". Die vond men in heel Europa en soms zelfs nog ver daarbuiten. Munten zijn immers bedoeld om er mee te reizen. Daar bewijs je niets mee! In Tzummarum had men geen pot munten moeten vinden, maar een nederzetting om bewoning aan te tonen. Tevens had men voor die nederzetting een naam moeten hebben van een plaats in Friesland waarvan tot dan toe de ligging onbekend was geweest. Maar dat is niet gebeurd, er is geen nederzetting gevonden en er was ook geen plaatsnaam bekend.

    Wijnaldum.
    De vondst van een (zilver-)schat in Wijnaldum wordt meteen toegeschreven aan de Vikingen. Het is een unieke en alleenstaande vondst. Dit geeft al aan dat er geen conclusies uit te trekken zijn, zeker omdat de schat naast Karolingische ook Arabische munten bevat. De schat zou verborgen zijn door of voor de Vikingen. Door de Vikingen is erg ongeloofwaardig aangezien de Vikingen nooit alleen reisden en een verborgen schat zou beslist weer opgehaald zijn door de eigenaar of iemand anders. Waarom zou je schat überhaupt verbergen als je met een aantal mannen bent. Bang dat die geroofd werd? Door wie? En waarom op zo'n afgelegen plaats als je op weg bent naar je thuisland? Dan neem je die sieraden toch gewoon mee naar huis om aan je vrouw te geven.
    Verborgen voor de Vikingen lijkt me ook onjuist, tenzij de eigenaar gevangen genomen of vermoord is en zijn bezit niet meer heeft kunnen ophalen. Hoe kwam die eigenaar overigens aan die schat? Gestolen of geroofd elders? Was dat de reden dat hij deze schat verborg? Niet midden in de nederzetting, maar op een afgelegen plaats?
    Dat het een Vikingschat zou zijn, daar valt nog heel wat op af te dingen.
    Een goed verstaander heeft meteen door dat het opgravingsverslag van Wijnaldum geheel naar dat van "Dorestad" (traditioneel Wijk bij Duurstede) is toegeschreven. Er wordt in dat verslag niet voor niets gesproken over "Dark Age Frisia", ondanks de vondst van een uitzonderlijke nederzetting, die erg ruim gedateerd wordt tussen de 6e en 8e eeuw. Het "uitzonderlijke" geeft meteen al de "uitzondering" aan waarmee tevens is aangetoond dat er geen grootschalige bewoning aan vast te koppelen is. De vondst van munten uit de Romeinse tijd, maakt er ook geen Romeinse schat of Romeins gebied van? De aldaar gevonden bekende "broche" (zie afbeelding hiernaast), die metaaltechnisch volledig is onderzocht, blijkt er, volgens de onderzoekers, of voor hergebruik of voor herstel aanwezig geweest te zijn. Of was dit kleinood ook ergens gestolen of elders gevonden? Er blijkt geen enkele plaatselijke rijkdom uit, laat staan dat er het bestaan van de onvindbare Frieze edelen uit af te leiden is. De eerste hertog van Friesland, Ascon, blijft net zo mythologisch als de meestal met hem afgebeelde vuurspuwende draak. Daar gelooft toch ook niemand in? Wijnaldum was niet meer dan een eenvoudige nederzetting van enkele vissers, zoals die overal langs de kusten voorkwamen, net als in "Dorestad/Wijk bij Duurstede" dat eveneens een vissersplaats was (zie de grote hoeveelheid gevonden visgraten ter plaatse). Over de datering van deze nederzettingen zijn dezelfde opmerkingen te maken als over "Dorestad": het zijn speculatieve aannames, vooral bedoeld om te "bewijzen" wat er nu juist eens een keer bewezen zou moeten worden, n.l dat er een nederzetting uit de 7e of 8e eeuw bestond.
    We kunnen concluderen dat er weliswaar aanwijzingen zijn voor elite in Wijnaldum-Tjitsma, maar dat er van een 'koningsterp' voorlopig geen sprake is.
    En als uit het rapport blijkt dat die aanwijzingen marginaal zijn en voor meerdere uitleg vatbaar (verstopt, verloren, geroofd?) is de conclusie zo helder als glas: het was beslist géén Vikingschat.
    Zelfs H.Halbertsma (de grote Friezenkenner en de opgraver van Dokkum) moest over de zogenaamde koningsterp in Wijnaldum erkennen dat "zo'n machtig vorst als Radbod zich toch niet op zo'n plek verschuilt waar je heus geen geduchte vloot kunt uitrusten of duizenden krijgers kunt verzamelen".

    Wieringen.
    De ter plaatse in de grond gevonden zilverschat op Wieringen wordt toegeschreven aan (Deense) Vikingen en gedateerd in de 9e eeuw. Maar ook dit weerlegt de opvattingen van Delahaye niet. Je vraagt je trouwens meteen af waarom en voor wie die Vikingen die schat daar verborgen zouden hebben en waarom ze dat zilver niet gewoon meegenomen hebben naar Denemarken? Dáár had het gevonden moeten worden, wil je het verhaal geloofwaardig maken en niet op Wieringen. Ik vergelijk het maar met de Vikingschat van Winsum, waar het Fries museum jaren geleden mee pronkte. Die schat bleek namelijk niet alleen zo vals als wat, maar er was ook een hele reeks conclusies aan opgehangen, die dus ook zo vals waren als wat.
    Wieringen wordt in Nederland geïdentificeerd als het klassieke Wiron in Alvitlo uit de goederlijst uit 870. Dat heeft prof.dr.D.P.Blok in 1979 eens beweerd, dus hoe lang bestaat deze traditie? Echter dit Wiron in Alvitlo is Wierre-Effroy bij Boulogne in Noord-Frankrijk, dat in "de vallei van de Val" (=Alvitlo) ligt. Waar is overigens dat Alvitlo in Wieringen? Wiron was een grote nederzetting, een herenhof met 28 horigen die met name genoemd worden in de goederenlijst uit 870? Er moet in Wieringen dus een grote nederzetting uit de 9e eeuw gevonden worden, niet een verloren zilverschat van een verdwaalde Deense (?) zeerover! Omdat de Vikingen nooit alleen reisden wordt het hele verhaal nog ongeloofwaardiger. Vikingschat? Daar is geen enkel bewijs voor!

    Deze drie voorbeelden (er zijn er meerdere te geven) geven aan dat de interpretatie van de archeologische vondsten wel moet passen in een samenhangend en logisch verhaal. Dat doen deze drie vondsten allerminst. Behalve dat op de datering nog heel wat valt af te dingen, hebben deze drie vondsten ook geen enkele relatie met elkaar. Het bewijst dus niets tegen de opvattingen van Delahaye die het grote volk der Fresones (Friezen) ook niet in Friesland plaats, maar in het oude Fresia, zijnde Frans-Vlaanderen. Hij laat zich daarbij leiden door overduidelijke teksten, zoals uit het leven van St.Wulfram, bisschop van Sens en bekend Friezenbekeerder net vóór St.Willibrord. In de levensbeschrijving van St.Wulfram staat duidelijk waar de Friezen woonden, namelijk naast de Morini. "Want toen zij over de zee scheep gingen naar Fresia, dat ligt naast de streek van de Morini, kwam het voor dat hij het Misoffer wilde opdragen". (Bron: Vita S.Vulframni 675, AS, maart III. p.145).

    En waar de Morini woonden is geen enkel punt van discussie: in Noord-west Frankrijk waar Therouanne (Terwaan) hun hoofdstad was. St.Wulfram was de alom bekende Friezenbekeerder die koning Radboud zou dopen. U kent wellicht het verhaal. Radboud zou uit het doopvont gestapt zijn, toen hem bleek dat hij zijn niet-gedoopte voorouders niet zou zien in het hiernamaals. Deze St.Wulfram was bisschop van Sens, abt van Saint-Wandrille (in Normandië) en voorganger en tijdgenoot van St.Willibrord in de prediking onder de Fresones. St.Wulfram is in Noord-Frankrijk een bekende heilige. De kathedrale kerk in Abbeville draagt zijn patronaat. En precies in deze kerk werden de volledig en goed gedocumenteerde stoffelijke resten van St.Willibrord gevonden. In Nederland is geen enkele kerk naar St.Wulfram de Friezen bekeerder vernoemd. Je kunt je afvragen wat de Friese koning Radboud in het Franse Sens deed? Of anders gezegd: Wat zocht de bisschop van Sens in Friesland? En waar was in Friesland rond 675 een kerk te vinden, als de doop zich dáár zou hebben voorgedaan? De plaats van de doop in Medemblik, dat soms genoemd wordt bij gebrek aan een locatie in Friesland, is natuurlijk een farce! Daar is de archeologie wel duidelijk over. Er is niets te vinden uit 675 n.Chr. en al helemaal geen kerk, een doopvont of een burcht van Radboud. Deze Friezenkoning Radboud (692-720) past alleen in een Noord-Franse omgeving en buiten de misvatte naam Fresia is er niets dat hem in verband kan brengen met het huidige Friesland. Van de legendarische mislukte doop van Radboud door St.Wulfram bestaat ook maar één bron en die is niet voor twee interpretaties vatbaar. Over de graven/hertogen van Friesland bestaan meerdere onopgeloste problemen, zoals: waar kwamen zij vandaan, waar verbleven ze en waar zijn ze gebleven? Ze komen slechts voor in Vlaamse teksten en kwamen evenals de graven van Holland en die van Gelre uit Vlaanderen.

    Het verhaal van de Fresones geldt in zekere zin ook voor de Bataven, met dat verschil dat de Bataven nooit in Nederland gewoond hebben en de Friezen zich er vanuit het zuiden met meenemen van veel "importnamen" in het tweede millennium gevestigd hebben. De verwarring die hieruit ontstond speelt ook huidige historici nog steeds parten, waarbij degene die er het minst over weten, vaak het felst de tradities verdedigen. Niet historie is hier de leidraad, maar hysterie.
    Er wordt ook wel eens de onjuiste bewering gedaan dat Delahaye alleen zou staan in zijn opvattingen. Ook al zouden alle geleerden het met elkaar eens zijn, dan hoeven ze nog geen gelijk te hebben. Echter dat alle geleerden het met elkaar eens zijn is net zo onjuist, wat al blijkt uit de 24 verschillende locaties voor Castra Herculis en de dertien voor Castellum Flevum. Daar zijn nog vele honderden voorbeelden aan toe te voegen.

    Het is zaak dat historisch Nederland de boeken van Albert Delahaye eens gaat lezen en dan met vragen komt en niet bij voorbaat zijn boeken ongelezen wegwuiven. Ik zal de vragen graag beantwoorden. Veel antwoorden kunt U overigens al vinden op deze website.


    Lees het boek "De Ware Kijk Op" en oordeel zelf.