Deze pagina wordt steeds bijgewerkt!
In de Franse literatuur blijken er wel 65 plaatsen te zijn, vrijwel allemaal in de regio Auxois, die in aanmerking komen om Alesia te zijn geweest. Het is vergelijkbaar met de plaatsen van de Varusslag (zie hiernaast). Niemand weet het zeker, terwijl het een belangrijktse plaats is geweest bij de verovering van Gallië door Julius Caesar.
De Fundamentele verwarring bestaat uit de vraag of Noviomagus uit de klassieke teksten Nijmegen is of Noyon. Het kernpunt waar alles mee begon en waar alles om draait is deze hier genoemde fundamentele verwarring. Deze kwestie ligt aan de grondslag van talloze andere opvattingen, zoals de verwarring rond Trajectum: was het Utrecht of was het Tournehem en Dockynchirica, was dat Dokkum of Duinkerke? Immers als Nijmegen fout is, is Utrecht ook niet de bisschopszetel van Willibrord en werd Bonifatius niet in Dokkum vermoord en dan was de Betuwe ook niet het land van de Bataven. Dat gebeurde allemaal in Noord-Frankrijk! |
Strabo noemt Alesia de stad van de Mandubiens. Dat volk wordt ook door Caesar genoemd en vaak beschouwd als een deel van de Aedui, of soms ook wel van de Séquanes, wier grondgebied ongeveer overeenkomt met Auxois of Avallonnais in Côte-d'Or (regio Bourgogne-Franche-Comté). Cassio Dio schrijft het volgende (XL, 39-41): Vóór deze gebeurtenis marcheerde Vercingetorix, die Caesar verachtte na zijn tegenslagen, tegen de Allobroges. En toen Caesar was vertrokken met de specifieke bedoeling hen te helpen, onderschepte Vercingetorix hem op het grondgebied van de Sequanes en omsingelde hem, zonder hem echter enig kwaad te doen; integendeel, hij dwong de Romeinen zich dapper te tonen door hun wanhoop aan verlossing, en hijzelf kreeg een tegenslag vanwege zijn buitensporige aantal en zijn stoutmoedigheid; de Kelten, verbonden met de Romeinen, droegen ook bij aan de mislukking ervan: hun aanvallen, waarbij hun onevenredige gestalte hun durf versterkte, slaagden erin de omsingeling te doorbreken. Deze zegen moedigde Caesar niet aan om te ontspannen; Hij zette de vluchtelingen in Alésia gevangen, dat hij belegerde.
De visie van Albert Delahaye.
Waar Alesia precies gelegen heeft is nog steeds een vraag. Veel teksten komen niet overeen met wat de historici er van gemaakt hebben. Bij de belegering van Alesia door Caesar in 58 vóór Chr. (Tacitus VII, 77) sprak een aanvoerder de belegerden moed in door erop te wijzen, dat de Cimbri en de Teutones, die Gallië waren binnengevallen en hadden verwoest, uiteindelijk toch naar hun eigen woonplaatsen waren teruggedreven. De Cimbri en Teutones verbleven niet ergens ver weg naar het noorden van Duitsland of zelfs in Denemarken, zoals veel historici ten onrechte menen. Tacitus schrijft dat de Boii (Boëseghem) eens het Hercynische Woud bewoonden en de Cimbren (Simencourt) vandaar verdreven hadden. Strabo schrijft (Geographia, IV, 4, 3): “De dapperste uit deze volken zijn de Belgae, de natie verdeeld in 15 volken op een kust van de Oceaan (Atlantische Oceaan) tussen de Renus (Schelde) en de Loire. Zij hebben de roem de enige te zijn die de invasies van de Cimbren en Teutonen, uit Germania gekomen, tot staan hebben gebracht. De besten onder hen zijn de Bellovaci (Beauvais) en de Suessiones (Soissons).” Met andere woorden: de Cimbren en Teutonen woonden vlak tegen deze stammen aan. Mela (De chorographia) schrijft omstreeks 40 na Chr. dat de Teutonen nog altijd de streek van de Codanus bewonen, een andere naam voor het Flevum en Het Kanaal. Uit alles blijkt dat Alesia in elk geval in Gallia lag ofwel in de buurt van de Cimbren en Teutonen. De plaats die daarvoor het meest in aanmerking komt is Sailly-sur-la-Lys, een fort aan de Renus (Schelde) tegenover de Chatti (Katsberg). In de tekst van Cassio Dio worden de Allobroges genoemd in verband met Alesia. De Allobroges zijn bekend uit de omgeving van Vienne in het zuiden van Frankrijk. Zij worden door Julius Honorius (Cosmographia, 12) genoemd tussen allemaal noordelijke stammen. Het lijkt er sterk op dat de naam verminkt is overgenomen, wellicht omdat de kopiist deze stam niet kende maar een naam neerschreef die hij wél kende. Met de Allobroges komen we terecht bij Allouagne, op 9 km west van Béthune. De Sequani, misschien afkomstig uit de hoge vallei van de Seine, waren ten tijde van Caesar gevestigd in het gebied van de rivieren de Saône en de Doubs. Hun hoofdstad was Besançon. Ptolemeus beschrijft in zijn Geografia de onderdelen waarin het Romeinse rijk georganiseerd was. In de Provincia Belgica Secunda noemt hij de Sequani ten oosten van Chalons-sur-Marne.
|
Waar lag Alesia precies? Er bestaan meerdere teksten waarin de plaats Alesia wordt genoemd. Het Beleg van Alesia vond plaats in 52 v.Chr. bij het Gallische Oppidum Alesia. Het was een versterkt fort van het volk Mandubii. Het Romeins leger, onder leiding van Julius Caesar, vocht tegen het Arvernische leger onder leiding van Vercingetorix. Is bij de plaatsing van Alesia, hetzelfde het geval als bij de Varusslag? Over de plaats van de Varusslag zijn de geleerden het feitelijk nooit eens geweest. De gegevens in de teksten komen niet overeen met de historische opvattingen. Ook archeologisch is er geen onomstotelijk bewijs gevonden. Men houdt het tegenwoordig maar op Kalkriese, maar dat is een algemeen aangenomen opvatting. Zekerheid bestaat ook hierover niet. Bekijkt men de opvattingen van de Franse historici die tot wel 65 locaties voor Alesia komen, dan blijft de onzekerheid bestaan. Alesia lag in elk geval in Gallia, dus Duitsland (zie hiernaast) is uitgesloten. |
 |
Bestonden er meer plaatsen die Alesia heetten? Je zou het bijna gaan denken, immers de historici plaatsen Alesia op verschillende plaatsen. Tacitus noemt een plaats Aliso (slechts een kleine wijziging in schrijfwijze), dat een Romeins fort was te Sailly-sur-la-Lys. Het wordt genoemd in de veldtocht van Germanicus in 16-19 na Chr. tussen het land van de Chatti (Katsberg) en de Renus. De Renus kan hier onmogelijk de Rijn zijn geweest, immers dan zou Aliso in Duitsland gelegen hebben, want in Hessen plaats men traditioneel de Chatten. Maar in Duitsland is Germanicus nooit geweest, al menen sommige historici van wel. In verband met deze Renus worden ook de Ampsivarii (in Amplier) genoemd. De Allobroges genoemd in verband met Alesia, worden traditioneel in Zuid-Oost Gallië geplaatst. De Sequanes (Seine-bewoners) woonden bij Chalons-sur-Marne. Kelten verbleven in Celtica wat toen westelijk Gallia was. Het zou dan gaan over bijna geheel Frankrijk van de Alpen tot het Kanaal. Daartussen lag dus ergens Alesia. En dan wordt het gissen, zeker omdat over de volkeren die genoemd worden in verband met Alesia, ook geen eenduidige opvattingen bestaat. |
Wat weten we uit de klassieke teksten?
Bij de veldtocht van Germanicus naar het slagveld wordt de plaats Aliso genoemd. Waar Aliso lag wordt niet duidelijk, maar in Duitsland houdt men het op een locatie in de buurt van het Teutoburgerwoud, maar ook een locatie in Westfalen komt in aanmerking (Haltern?). Toch een tocht van zo'n 500 km vanuit Amiens of 150 km vanaf Nijmegen. Immers de vraag blijft waar Germanicus op zoek ging naar de Varusslag? Vanuit Noord-Frankrijk of vanuit Nijmegen? Franse historici plaatsen Alesia (is het dezelfde plaats?) in Auxois. Delahaye houdt Aliso op Sailly-sur-la-Lys, een fort aan de Renus (Schelde) tegenover de Chatti (Katsberg). Inderdaad in hetzelfde gebied. Lees meer over de Varusslag.
Matthieu Poux Lempreinte du militaire césarien dans les faciès mobiliers de La Tène finale. Caractérisation, chronologie et diffusion de ses principaux marqueurs (2008). plaats Alesia bij Alise-St.Reine in midden-Frankrijk. (zie kaart hieronder). Alise-Sainte-Reine is een gemeente in het Franse departement Côte-d'Or en telt 611 inwoners. De plaats maakt deel uit van het arrondissement Montbard. Alise-Sainte-Reine is waarschijnlijk het antieke Alesia, de plaats waar Julius Caesar de Galliërs definitief versloeg.
Ook bij Tom Buijtendorp vinden we geen uitsluitsel over waar Alesia precies gelegen heeft. Hij noemt in hoofdstuk 5 Alesia in het hart van Gallië en vermeldt kolonel Stoffel die op onderzoek werd uitgestuurd door Napoleon III om Alesia te vinden. Buijtendorp noemt dat opgravingen in Alesia en Gergovia Stoffels bevindingen bevestig en dat er legerkampen zijn gevonden. Maar waar lag Alesia anders dan in het hart van Gallië? In hoofdstuk 16 noemt hij Alesia in het hartje van Bourgogne. Dat zijn nogal ruime begrippen. Buijtendorp verwijst voor zijn bevindingen naar Matthieu Poux (zie bij de kaart hierboven). Ook zouden er schoenspijkers uit de tijd van Caesar gevonden zijn.