De Graven van Holland en Gelre kwamen uit Vlaanderen.

Hoe is het mogelijk dat de geschiedenis zo verkeerd is begrepen ? In de abdij van Egmond bestond de idee, gesteund door de bronnen uit de twaalfde en dertiende eeuw, dat de ‘Hollandse graven’ altijd al in Holland waren geweest, ook al zijn er geen andere documenten van vóór de twaalfde eeuw die hun aanwezigheid aldaar bevestigen. Alle documenten die hun bestaan bevestigen komen uit Gent of uit Noord-Frankrijk. Waren de geschiedschrijvers begonnen met die oorkonden in plaats van met de rijmelarij van Melis Stoke, en hadden ze die van de oudste af aan behandeld, dan waren ze tot de juiste conclusie gekomen. Toen in de negentiende eeuw geleidelijk inderdaad oorkonden als uitgangspunt werden genomen bleek al snel dat er zich daar ook nogal wat vervalsingen onder bevonden, zodat de grondslag van de geschiedschrijving wel heel onzeker werd, wat uiteindelijk leidde tot enkele tamelijk overspannen reacties in de twintigste eeuw. Die overspannen reacties heeft ook Albert Delahaye ervaren toen hij de Karolingische Palts in Nijmegen ter discussie stelde.
De dokumentatie van het bisdom Trajectum is door een merkwaardig toeval terecht gekomen in de abdij van Egmond en werd daar samengebracht in het Cartularium van Egmond, een codex uit de 12e eeuw, waarin ook andere werken staan zoals enige kronieken. De akten zijn niet uit Utrecht afkomstig, dat integendeel op zijn beurt afschrift genomen heeft van het Cartularium. Aan de hand van een paar, overigens zwakke aanduidingen werd aangenomen dat de verzameling bijeengebracht zou zijn door Radboud, de laatste bisschop van Trajectum, om de rechten van het bisdom te verdedigen.
De oorkonden van Traiectum zijn verzameld (gekopieerd) in een register dat men het Cartularium van Radboud noemt, daarbij gesteund door een in het Cartularium aanwezige akte van de abdij van Egmond, dat de afschriften in de 12e of 13e eeuw zijn vervaardigd. Tegelijk zij op de merkwaardigheid gewezen dat in de Annalen van Egmond, die in dezelfde tijd ontstonden en later werden aangevuld, geen gegevens uit het Cartularium voorkomen, zelfs niet de vermelding van Willibrord als eerste bisschop van Utrecht. Met andere woorden: de monniken van Egmond, die als kinderen van hun tijd zeker niet overgevloeid hebben van historische kritiek of gereserveerdheid, hebben desondanks geweten of intuïtief aangevoeld dat dit rijke materiaal niet van Utrecht was. Zij hadden de wording van Nederland, de opkomst van een nieuw bisdom en de vorming van een nieuw graafschap van te nabij meegemaakt om te beseffen dat dit nieuwland niet de voorgeschiedenis kon hebben gehad die in de uit Gent gekomen akten was uitgedrukt. Wanneer de Annalen van Egmond dan beginnen te verhalen over de bisschoppen van Utrecht, is er geen woord bij over Willibrord en zijn opvolgers. De verzameling van deze oorkonden schrijft men algemeen toe aan bisschop Radboud, die omstreeks 900 de stukken kopieerde om daarmee de rechten en waarschijnlijk ook het voortbestaan van het bisdom te verdedigen.

De “wetenschappelijkheid” van de geschiedschrijving over de graven van Holland is trouwens heel betrekkelijk: het gaat om een proces dat in het algemeen niet ter toetsing werd beoordeeld, maar ook niet werd bevestigd door de archeologie. Het gaat dus eerder om een –meest politiek-ideologisch geladen – “reconstructie” van een bedachte voorbije werkelijkheid. De geschiedschrijving begint ook pas in de dertiende eeuw niet met geschiedkundige feiten of het verzamelen daarvan; veel belangrijker zijn nog altijd de moraallessen en het samenstellen van dynastieke lijnen waarvoor de geschiedenis de stof biedt. Het zijn rijmelende hofschrijvers als Melis Stoke en Jacob van Maerlant die de vroegste geschiedschrijving tot ver in de negentiende eeuw beheersd hebben. Het ging bij hen ook meer om het verhaal dan om de ware gebeurtenissen. Het zijn vervolgens overwegend onafhankelijke bibliofielen en boekhandelaars in de zeventiende en achttiende eeuw die de oorspronkelijke bronnen belangrijker gaan vinden dan de latere beweringen. In de zeventiende eeuw wordt de traditionele gravengeschiedenis voor het eerst van buitenaf in twijfel getrokken door enkele kritische schrijvers als Jacob van den Eynde (1575-1614), gevolgd door enigszins kritische republikeinse geesten als Petrus Scriverius (Piet Schrijver, 1576-1660) en Simon van Leeuwen (1626-1682) die enige opruiming hielden, maar niet alles doorzagen.

Voor de vroege gravengeschiedenis zijn er slechts vier vervalste ‘koningsoorkonden’ – wat wij nu weten, maar ontkennend ontweken worden door de traditionalisten, die de ‘overlevering’ mee wilden laten wegen dan de historische ‘feiten’. Vooral ook een ‘verhaal’ dat kan worden doorverteld en dat de ‘nationale saamhorigheid’. In een tijd waarin er toch steeds meer geloof wordt gehecht aan de ‘historische kern’ van volksverhalen en legenden – sprookjes daar bij inbegrepen – wordt dit ten gunste van de traditionalisten beslecht en ten koste van kritisch historisch onderzoek dat echter zelden geheel afwezig was. Voor de humanisten vulde de gravengeschiedenis een deel op van het grote gat tussen de nationale Batavieren-mythe en de eigentijdse geschiedenis waarbij er strijd ontstaat over de vraag aan wie die graven nu toebehoren: Holland of Friesland. Men kwam langzaam tot het besef dat de geschiedenis van de graven in Friesland niet past. In Holland dan?

In de oudste Egmondse bronnen worden tal van plaatsen genoemd die in Holland of Friesland niet zijn aan te wijzen. Waar de traditie vandaan komt staat letterlijk in de Egmondse bronnen : «in loco qui Hallem nuncupatur» (de plaats die Hallem wordt genoemd), dat is niet Haarlem, maar Hallines, bij St.-Omaars waar in het St.-Bertijnsklooster al deze kronieken geschreven werden. Hoe deze oorkonden vanuit Frankrijk in Egmond verzeild raakten, lijkt een groter probleem dan het in werkelijkheid is. De eerste Vlaamse graven brengen uit Noord-Franse kloosters documenten over naar Gent. Vandaar komt in de twaalfde eeuw een deel met de graven mee naar Egmond, en de Egmondse monniken beginnen – in wedijver met de Utrechtse bisschop – met dat materiaal oude ‘Hollandse’ rechten en een oude ‘Hollandse’ geschiedenis samen te stellen. De abdij van Egmond was een stichting vanuit Gent, omstreeks 950 tot stand gekomen. Zij werd in de eerste tijd van haar bestaan ook bemand met monniken uit Gent, terwijl door de moeder-dochter-verhouding tussen de beide kloosters nog lang een intensief onderling verkeer is blijven bestaan. Hoe de documentatie van Traiectum in Gent terecht kwam, valt zo gemakkelijk te verklaren.

Boudewijn II van Vlaanderen kreeg Morinië en een deel van Artois in bezit en heeft de abdijen krachtig gesteund en verrijkt, eerstens om hem te helpen bij zijn politiek van het weren van vreemde invloeden, tweedens om ook op kerkelijk gebied orde te scheppen in de chaos, veroorzaakt door de Noormannen. In 931 verandert het kapittel in een Benedictijnen abdij. Hij laat te St.Omer relieken van St.Winok halen. Het klooster kreeg 9 altaren en 2 heerlijkheden en de kerk van Werhem geschonken door een zeker Everard. Nog 8 andere kerken: Teteghen, Soex, Diosne, Steene, Killem. Dissezeele, Crochte en Houtkerke. Bovendien de heerlijkheid Eperleques, van 821 aan het klooster van St.Winse van Wormhoudt geschonken. Daarbij moet men voegen de heerlijkheid Wormhoudt, afkomstig van dat klooster.
De graaf van Vlaanderen maakte zo van Gent een politiek en kultureel centrum en begunstigde de abdij aldaar op alle mogelijke manieren. Andere abdijen, onder andere die van Wormhoudt en die van St. Bertijn te St. Omaars, heeft hij leeggeplunderd om Gent te verrijken. Een en ander viel samen met de nieuwe indeling van de bisdommen Terwaan en Boulogne. Zo heeft hij de St.Bertijns-abdij te St.-Omaars gedwongen om haar monastieke beslotenheid van een zuiver beschouwend leven te verlaten en de zielzorg in het omliggend gebied aan te nemen. In dit verband is het veelzeggend, dat deze abdij dan optreedt in verschillende parochies die voorheen tot het bisdom Traiectum behoorden; en dat deze parochies juist in het huidige West-Vlaanderen liggen. Daaruit blijkt tevens dat het klassieke Trajectum niet Utrecht geweest is, waar immers nog geen bisdom bestond.

In de visie van Albert Delahaye begint de geschiedenis van 'Nederland' pas in de 10de eeuw. Niet alleen vervalt de geschiedenis van de Romeinen voor 'Nederland' (dat waren ook geen 'Nederlanders' maar 'buitenlanders'), maar ook de Bataven-mythe en de geschiedenis van de predikers Willibrordus, Bonifatius en anderen, van Karel de Grote en de Noormannen kan voor 'Nederland' doorgestreept worden. Zelfs de oudste geschiedenis van Frisia en de 'Hollandse' graven tot in de 11e eeuw kan voor 'Nederland' vervallen. Het vond allemaal plaats in het zuiden. Pas met de ontginningen en bedijkingen begint de geschreven geschiedenis van 'Nederland'. Met 'Nederland' wordt het gebied van "de Lage Landen bij de Zee" aangeduid, welke begrip later -terecht- leidde tot de naam "Neder-land".

Voor de herkomst van de graven van Holland is bepalend waar hun bezittingen lagen, met wie zij trouwden en waar zij begraven zijn.
De Gouwgraven Lyderick, Inghetrau en Audare zijn allen begraven in Aerlebeke (is Haralbeke bij Kortrijk). Zij waren graven van Flandria. De eerste 'erkende' graaf van Flandria was Boudwijn I (met de IJzeren Arm), geboren ca. 840, was getrouwd met Judith, dochter van Koning Karel de Kale en werd begraven in de abdij van St.Bertijn in St.Omaars. Zie afbeelding hiernaast.
Zijn opvolger, Boudewijn de Calve (Kale), werd graaf van geheel Vlaanderen. Zie de kaart van Vlaanderen hiernaast, met de gebiedsuitbreidingen naar Picardië en Artois. Vergelijk ook de jaartallen van de plunderingen van de Noormannen, met die in Nederland gehanteerd worden. Plunderden de Noormannen in Vlaanderen en tegelijk in Deventer en Nijmegen, maar niet in Utrecht? Klik op de kaart voor een vergroting..
Boudewijn trouwde met Elftrude, dochter van de Engels koning Alfred de Grote. Zij zijn beide begraven in de Sint-Pietersabdij in Gent, aangezien een vrouw niet begraven mocht worden in de St.Bertinsabdij, wat hun uitdrukkelijke wens om 'voor eeuwig in hetzelfde graf te rusten'. Zij kregen twee zoons en twee dochters, waarvan de oudste zoon Arnulf in 918 zijn vader opvolgde als graaf van Vlaanderen. Arnulf werd ook begraven in de Sint-Pietersabdij in Gent, zijn zoon Boudwijn III in de St.Bertijns in St.Omaars.
Arnulf huwde zijn 3 dochters uit zijn eerste huwelijk uit aan Isaac van Kamerijk, Wicman van Hamaland en Dirk van West-Frisia om zich te verzekeren van machtige bondgenoten. Zijn tweede huwelijk was met Adela, dochter van graaf Herbert II van Vermandois.
Bron: Graven van Vlaanderen, Gerben Graddesz Hellinga, Walburg Pers 2013.

Feitelijk begint de geschiedenis van de Graven van Holland pas ná “Dirk IV”. Hij wordt in geen enkel overgeleverd document met Holland in verband gebracht en de naam Holland is in geen enkel hem betreffend bewaard document vastgelegd.

Vanaf hier gaat de Nederlandse geschiedenis in de fout. Hamaland was een graafschap in Vlaanderen, net als West-Frisia. De graven van Vlaanderen en hun opvolgers zijn begraven in de Sint-Pietersabdij in Gent, Boudewijn V in de St.Pieters in Rijssel. Robrecht de Vriese, soon van Vlaanderen (ca.1030-1093) is begraven in Cassel. De hele generatie graven van Vlaanderen woonden, trouwden en werden begraven in Frankrijk. De stiefzoon van Robrecht le Frison, Dirk zou als Dirk V graaf van Holland worden. Vraag is dan toch nog welk Holland?
Lees meer over Holland en over Hamaland.
Zie opmerking in de linker kolom over de verschillende opvattingen over de graven van Vlaanderen en Holland. Rond het jaar 1000 gaan de gegevens uit elkaar lopen en worden niet geheel betrouwbaar als je beide uitgaven naast elkaar legt. Dat heeft alles te maken met de nadien ontstane misverstanden in de geschiedenis, waarbij misvattingen zijn ontstaan over plaats-, rivier- en streeknamen, zoals de Isla, Hamaland en vooral over Frisia. Was dat in Vlaanderen of in Nederland?

Uit de "Tableaux Généalogiques" blijkt alles naar Noord-Frankrijk en Vlaanderen te wijzen. De 'stamvader' van deze familie was Karel de Kale, koning van West-Francië die getrouwd was met Ermentrudis van Orleans. Zij hadden 9 kinderen. Hun oudste dochter Judith werd in 861 geschaakt door Boudewijn I van Vlaanderen, waarmee het Vlaamse huis begon. Een andere dochter, Ermentridus, was abdis van Hasnon en Oostervant (let op de richting: dit Hasnon dat Ascloa was, wordt verward met Asselt). Hun kleinzoon Arnulf I trouwt met Adèle van Vermandois, net zoals Dirk I (uit een andere tak van deze zeer omvangrijke familie) trouwde met Geva van Vermandois, de streek rond Noyon. Het 'bezit' dient wel in de familie te blijven! Adolf, de broer van Arnulf, was graaf van Ternois en Boulogne. Arnulf had 5 kinderen die, behalve Egbert die op jonge leeftijd overleed, allemaal trouwden met echtelieden uit Gent, Hamaland, Saksonia, Guines en West-Frise. Dit vond allemaal plaats in Vlaanderen en niet in Nederland of nog verder weg in Duitsland. In de afstammingslijst van Arnulf komen we in 1071 Robert graaf van Vlaanderen tegen die zich 'le Frison' noemt. Frison of Vriese was een streek in Vlaanderen. Robert trouwt met Gertrude, dochter van Bernard II 'duc de Saxe' en weduwe van Florent I, graaf 'de Frise'. Robbert of Robrecht (zie afbeelding hiernaast) werd begaven in Cassel, zijn thuis. Tot hier gaat het steeds over Frans- en Belgisch Vlaanderen. Nederland wordt hier nog niet genoemd.


Afbeeldingen van graven Dirk I t/m Dirk V uit "Rijmkroniek van Melis Stoke" (uitgave van Cornelis van Alkemade,1699), zoals men die beschouwde (uiteraard fantasie, al kunnen details -zoals kleding- wel juist zijn). Ze zijn allemaal wel voorzien van een zwaard (oorlogzuchtig) en een schouderbord met de Vlaamse Leeuw, wat hun afkomst aangeeft.Klik op de afbeelding voor een vergroting.

De familietak van Dirk raakte in onmin en verlegde hun macht en bezittingen naar het noorden, waar in Holland en Friesland door ontginningen (en regressie van de zee) nieuwe gronden vrijkwamen. Feitelijk was Dirk III (993-1039) de eerste die als graaf van Holland invloed in Holland begon te krijgen. Lees meer hieronder bij Even wat geschiedenis.

In de traditionele opvatting beginnen de Graven van Holland in Friesland, of in West-Friesland, of in Kennemerland, al naar gelang wie er schrijft, waarbij ze hun macht geleidelijk naar het zuiden uitbreiden. In werkelijkheid verloopt de historische beweging precies omgekeerd: ze beginnen in de negende eeuw in het zuiden, in het gebied ten westen van Béthune en rond Terwaan (Frans-Vlaanderen), ongeveer het gebied ten noorden van het huidige Artesië (Frans Artois), waar ze als graven van Frisia enig leengoed hebben. Vanaf 940 zijn ze in Gent te vinden te midden van dynastieke intriges. Rond 1018, na het pleit in Gent te hebben verloren, verblijven ze met wisselend succes rond in het Merwede-gebied (rond Dordrecht, de oudste stad van Holland!). In 1063 zouden ze geprobeerd hebben om in Egmond voet aan de grond te krijgen, voortdurend heftig betwist door de bisschop van Utrecht die beweerde datzelfde gebied van de Duitse keizer in leen te hebben, terwijl de Hollandse graven zich beriepen op rechten die ze van de Franse koning zouden hebben ontvangen. Pas in het jaar van het uitsterven van het 'Hollandse Huis' (1299) wordt West-Friesland 'bedwongen'. De oversteek naar Friesland wordt pas in 1314 bekroond met het vestigen van enige heerlijke macht. Volgen we de traditionalistische geschiedenis dan kunnen we ons er over verbazen dat de graven van Holland voortdurend bezig waren hun eigen graafschap te veroveren of in leen te krijgen, waarbij ze er telkens weer in slagen het kwijt te raken voordat ze het verworven hadden. (Bron: K.IJpelaan, Graven van Holland).

Een bevestiging van het verloop van zuid naar noord vinden we in "Gravinnen van Holland" uit 1987 van E.H.P.Cordfunke, al doorziet hij zijn eigen boek niet. Als oudste bron noemt Cordfunke het Kalendarium van Egmond, zonder zich af te vragen waar dit Kalendarium vandaan kwam. Het blijkt namelijk vanuit St.Omaars te komen en is via Gent in Egmond terecht gekomen. Cordfunke maakt de gebruikelijke fout door het klassieke Frisia in Friesland te plaatsen en niet in Vlaanderen (zie bij Frisia).
Als je kijkt met wie de 'graven van het 'Hollandse huis' trouwden, voor zover dat bekend is, geeft dat duidelijk de richting aan waar zij vandaan kwamen. Als stamvader van de 'Hollandse' graven beschouwt men graaf Gerulf. Deze ontving goederen in Teisterbant, wat traditioneel in het rivierengebied wordt geplaatst, maar dezelfde streek is als Taxandria (zie daar). De kleinzoon van Gerulf, Dirk I, trouwde met Geva dochter uit het Noordfranse geslacht van de graven van Vermandois. De zoon van Dirk I, Dirk II trouwde met Hildegard van Vlaanderen, zijn zoon Arnulf trouwde met Liutgard van Luxemburg. Dirk III trouwde met Othilde van Saksen (Saxonia in Vlaanderen wel te verstaan). Ziet U ook de lijn van zuid naar noord?

Interessant is ook dat de Katholieke Universiteit van Nijmegen (KUN) de naam kreeg van de Utrechtse bisschop Radboud, die een even omstreden figuur als Karel de Grote was. Deze Radboud was een misdadige intrigant en heeft een dubieus verleden als bisschop van Trajectum (niet Utrecht: zie daar) en abt van Aefternacum (niet Echternach: zie daar). Bisschop Radboud (of Redbod) (900-917) had nauwe banden met graaf Waldger, een zoon van zijn oom Gerulf I. Er wordt wel aangenomen (p.21 in "Gravinnen van Holland") dat Radboud zou afstammen van de zus van Gerulf I en via zijn moeder dus zou afstammen van de Friese koning Radbod (overleden in 719), naar wie hij blijkbaar vernoemd was. In hoeverre hier sprake is van fantasie en speculatie blijft een vraag. Het is dan wel opvallend dat ook deze bisschop Radboud duidelijk een relatie met Vlaanderen had en niet met Utrecht.
Toch is het zeer interessant wat Cordfunke in dit boek schrijft. Helaas volgt hij niet zijn eigen opvattingen, zoals 'de vele discussies over het onderzoek van B.K.S.Dijkstra' en het is 'van belang de verschillende bronnen kritisch met elkaar te vergelijken'. Cordfunke maakt hier de gebruikelijke fout door vooral uit te gaan van de 'Tabula', een late bron uit ca.1470, zoals hij schrijft (p.13) en van daaruit terug te redeneren. En juist bij dat "terugredeneren" zijn de meeste fouten gemaakt in de historische geografie van Nederland.

De visie van Albert Delahaye.
Het is net zo onjuist om de geschiedenis van de eerste Graven van Holland in Nederland te plaatsen, als de geschiedenis van het oude Frisia in Friesland te plaatsen. De eerste Graven van Holland waren de graven van Vlaanderen. Het beginjaar dat door De Boer en Cordfunke met Gerulf en Dirk I op 880 wordt gesteld, is een mythe. Ze stellen wel terecht dat Melis Stoke aannam dat Dirk I de stamvader van de Hollandse graven was. Stoke ging uit van de schriftelijke overlevering die in de abdij van Egmond was opgetekend. Met het noemen van de abdij van Egmond is duidelijk waarop de opvattingen van De Boer en Cordfunke zijn gebaseerd. Maar de oorkonden van Egmond kwamen, via Gent, uit Frans-Vlaanderen. Lees meer over Egmond, over het Graafschap Holland en over de naam Holland.
Volgen we de traditionalistische geschiedenis dan kunnen we ons er over verbazen dat de Graven van Holland voortdurend bezig waren in een strijd met de bisschop van Utrecht, vóórdat het Bisdom Utrecht bestond. En die strijd werd steeds gevoerd in Vlaanderen. Het geeft precies aan dat beiden, zowel de Graaf van Holland als de Bisschop van Trajectum vóór de 10de eeuw in Vlaanderen thuis horen. De Graven van Holland probeerden steeds hun eigen graafschap te behouden of in leen te krijgen, waarbij ze er telkens weer in slaagden rechten kwijt te raken vóórdat ze die verworven hadden. Het waren dus minder 'begaafd' dan men ze altijd voorstelt.

Even wat geschiedenis.
(hiernaast een idyllisch plaatje van de Graven van Holland en Zeeland, allemaal fantasie uit de 16e eeuw).

Wanneer ontstond er feitelijk een soort staatkundig beheer in Friesland? Stambomen van Friese en Hollandse graven zijn er wel, maar er zijn meerdere parallellen met de Vlaamse graven. Louter toeval? Albert Delahaye wijst op de Annalen van Einhard waar we over de nabijheid van de Friezen en Saksen het volgende lezen: "De troepen van Karel de Grote werden door Thedericus, graaf van Frisia, aangevoerd en in Rhiustri (dat is Hestrus bij St. Pol-sur-Ternoise) door Saksen onderschept en vernietigd". Kwam Karel de Grote met de Friese troepen naar Drenthe? Echter Rhiustri geeft de plaats van de veldslag aan. Die vond dus plaats in Artesië (Frankrijk) en niet in Nederland. Zouden de Friezen uit Friesland in Noord-Frankrijk gevochten hebben tegen de Saksen, die daarvoor even uit Drenthe kwamen?
. Er blijkt dus al een graaf van Frisia te bestaan voordat Friesland als graafschap bestond.

H.A.J. Roobeek (brn: zie onderaan) geeft een stamboom met graven uit Frisia beginnend bij Gerulf ca. 900. Over Gerulf bestaat geen enkel vaststaand historisch gegeven over geboorte en dood. Laat ons daarom eens alle opgemaakte schema's en data vergeten en de de aardrijkskundige gegevens over die graven volgen die in de officiële documenten voorkomen, met de vraag: "Waar gebeurde dit?".

De moord op Godfried de Normandiër (885) werd opgezet door Gardulf, graaf van Stauria (Estaires), en Gerulf, graaf van villa Cammingha- Hunderi (Phalempin of Camphin-en-Pévèle en Hordain).

Zoon Gerulf was Graaf van de Friezen met toezicht op het gebied tussen renus (oude Renusarm - Aa - IJzer) en Suithardeshaga (Sustrahia) met eigendommen in Tilques en Acquin (streek Lumbres - St. Omer). Ten westen lag het graafschap van Siegfried te Guînes met toestemming van de graaf van Vlaanderen Boudewijn II de Kale (879 - 918) die invloed had tot Boulogne.

Opvolger was zoon Adalolf die het deel van Frans-Vlaanderen beheerde dat niet onder Waldger en broer Dirk (zonen van Gerulf), noch Waldgers zoon Radbod viel.

Waldger de Fries stichtte een klooster te Tilques en bezat goederen in pago Lacke et Isla (is La Lacque en de Lys) en in Nifterlake (Eperlecques).

De laatste bisschop van Trajectum (Tournehem) was een relatie van bisschop Radbod (900 - 917, die resideerde te Daventria=Desvres). Waldgers zoon Radbod volgde hem 3 jaar op (936 - 939) en had inkomsten uit de tol van Amuda (Aa-monding).

In 933 volgde Arnold I broer Adalolf op. Hij breidde zijn rijk uit tot de Somme.

Tussen 916 en 939 had de broer van Waldger Dirk I de Fries († 940) een gebied tussen Suithardeshaga (Sustrahia) en Farnthrapa (Wardrecques) en Kinnem (Hinges). Hij beheerde een dochterkerk van Heliglo (Helfaut) en bouwde een bidplaats te Hallem (Halines). In 939 verwierf hij het gehele graafschap van vader Gerulf.

Dirk Il (940-988) werd opgevoed in Gent. Hij huwde Hildegard, dochter van Vlaamse graaf Arnulf I en was voogd over Arnulf II. Hij kreeg in 969 van de Franse koning Lotharius het woud Wattelot (Aires-sur-Lys) en het land van 'Waes'. Zijn eigendommen te Rimmingshem (Rincq), te Ayra (Aires) en te Friligem na de dood van zijn vrouw, schonk hij aan de Sint-Pietersabdij van Gent. Hij werd Dirk van Gent genoemd.

In de Historie van Ardres ontving de oudste zoon Arnold bij de verdeling Flandria tot de Sincfal (of het Zwin?) de jongste Ardulf Bononia en Tervannia (beide in Frans-Vlaanderen). Na de dood van Ardulf, die begraven is in St-Bertinusabdij te St.Omaars, bezat Arnold alles. Hun vader Boudewijn II was de zoon van de eerste Vlaamse graaf Boudewijn met de IJzeren Arm (863 - 879) gehuwd met Judith, dochter van de Franse koning Karel de Kale, en hij kreeg het beheer over Flandrenses, Gandavenses en Andoverpenses. Volgens onze studie is dit het kustgebied Calais - Brugge met de Leiestrook en binnenland tot St.-Amand-les-Eaux aan de Scarpe (Schelde). Naast Arnold I woonde inderdaad Sigfridus, die Arnolds dochter Eltrudis schaakte en vluchtte naar de Friezen bij Guînes, wat ook in de sage van Gudrun geschreven is. Arnulf II volgt Arnulf I op in 964.

Arnulf II werd ook 'van Gent' genoemd. Hij is daar geboren en behartigde ca. 983 Vlaamse familiebelangen. (Documentatie prof.dr.D.P.Blok!) Hij werd graaf in het jaar waarin Vlaanderen zich uit Noordwest-Frankrijk terugtrok. Arnulf II werd in 993 door Friezen gedood op een onbekende plaats. Zijn bezit op het eiland Voorne met Rugge, deel van Den Briel, gaf hij na de dood van zijn vrouw Lutgard aan de Gentse abdij. Hij kan ook in een ander Ganda (zie noot *) dan Gent geweest zijn, en die graaf trekt zich terug van waar en in welk jaar precies is niet bekend. Woonden de Friezen op onbekende plaatsen of zowat overal, zoals in Zeeland? Was het eiland soms Wulpen-Veurne in Vlaanderen waar ook bruul- of moerasgebieden bestaan, zoals les Moëres. Merville heette ook Bruul toen St.-Mauront er zijn abdij stichtte. Was de genoemde Lutgard afkomstig uit Luxemburg?

Dirk III (993-1039) verloor de invloed van zijn familie in het graafschap Vlaanderen. (Documentatie Nijhofl). Hij deed aanvallen op Trajectum (Utrecht?) om een deel te krijgen in de tolheffing naar Engeland en hielp Friezen zich vestigen in het Merwebos ... met vestiging op het steunpunt Egmond. "Vanaf ca. 1010 emigreerden talrijke Friezen uit Noordwest Frankrijk naar drooggevallen gebieden in het noordoosten en noorden van ons land", is de conclusie van Albert Delahaye.

Indertijd heeft historicus Meilink aangetoond dat graaf Arnold niet bij Winkel in West-Friesland in 996 door de Friezen werd verslagen, maar aan de monding van de Maas. Doch deze Maasmonding is de Mosamuthan bij Calais volgens Albert Delahaye (zie Ontspoorde Historie p.232) waar Andowerpenses (de aanwerp van nieuwe gronden) op die kust lag precies in de streek van Tecelia en Gnisinga (is Escalles en Guînes). Arnulf II was al door Friezen gedood en daarom verloor de familie haar invloed in Vlaanderen.

Dirk V (1061 - 1091) werd teruggeslagen (van waaruit?) en trok met vrouw Othelhildis en abt Stefanus van Egmond naar ... Gent. Welk ganda? Bestond het klooster van Egmond al?

De vita Adelberti verhaalt dat bisschop Andreas van Utrecht (Andries van Kuik, 1128 - 1139) en Petronella gravin van Holland, aan de abt van Ganda verzochten om monniken af te staan voor het klooster te Egmond. Deze zond Walter, proost van de ganda nederzetting te Lens (was dat St.-Amand?), die door de bisschop tot abt werd gewijd. Op 7 oktober 1143 werd de nieuwe abdijkerk van Egmond door bisschop Hartbert van Utrecht ingewijd. Dit jaartal 1143 geeft een geheel andere kijk op de stichting van het klooster van Egmond. Immers zonder een kerk kon een klooster niet bestaan hebben. Was het een nieuwe kerk? Een kerk in steen gebouwd? In plaats van een eerder houten kerk? Vragen waar de archeologie geen antwoord op geeft, maar wel enkele speculaties over hanteert. Lees in het kader verder naar onderen. Over een eerdere wijding van een kerk van Egmond zwijgen de bronnen.

Op 26 februari 1076 werd Godfried de Bultenaar vermoord die Holland in achterleen kreeg van Willem I (1064 - 1076), bisschop van Utrecht, die zelf in 1064 Holland in leen had van de roomse koning Hendrik IV. Willem I (van Trajectum?) stierf onverwacht in 1076. Zijn broer Dirk viel met de bescherming van Robrecht de Fries, graaf van Vlaanderen (Cassel 1071) 'vanuit het zuiden' Holland binnen, te IJsselmonde. Welk zuiden en welke IJsselmonde? Of was het IJzermonding? Robrecht de Fries kwam 'van over zee' uit het onbekende Clipello naar Cassel, onder de bescherming van kastelein (Kasteelbeheerder, geen eigenaar) Bonifaas. Van waaruit was dat? Was Clipello het onbekende Clypiaco uit St-Amands tijd (650)? Robrecht was ontwikkeld want hij kon lezen en schrijven, "facetus in littoris et amicus litterarum".

Als in 1156 de abdij van Echternach 24 kerken in Holland claimt, als zijnde voormalig en erfelijk bezit van St.Willibrord, wordt de abdij van Egmond niet genoemd wordt, wel de kerk van 'Ekmunde' (zie noot hieronder). Overigens mislukte deze claims aangezien de graaf van Holland het 'terug krijgen' niet vertrouwde. Het was toch nieuw land dat voordien onbewoond was? concludeerde de graaf. Die 'restitutie' bleek nadien geheel onterecht, zoals de latere geschiedenis wel uitwees. Echternach week toen uit naar Zeeland (waar het schapenweiden kreeg) en Noord-Brabant waar enkele claims (4!) op kerkelijk bezit wel lukte.

Noot: Bisschop Willem van Utrecht erkent tegenover de abt van Echternach, dat de abdij voor de helft de kerken in Holland bezit, eertijds door Karel Martel en anderen geschonken, die de graven Dirk III van Holland, Dirk IV en Floris onrechtmatig in bezit genomen hadden. Het waren de hoofdkerken: Flardinge, Kiericwerve, Velsereburc, Heligelo, Pethem, met de onderkerken of kapellen: Harago, Sche, Rinesburc, Warmunde, Letthemuthon, Rinsaterwalt, Asclekerewalt, Agathenkiricha, Hemetonkyricha, Ascmannedelf, Spimerawalt, Sloten, Ekmunde, Alcmere, Skimere, Misnen, Woggungen, Aldendohorp en Vronlo. Theofried van Echternach had links en rechts wat plaatsnamen opgepikt en kwam zodoende tot een getal van 24 plaatsnamen, waarvan hij gemakshalve 25 kerken maakte. Waar hij de namen en dit aantal vandaan haalde, is een raadsel, daar hij onmogelijk alle oude akten heeft gezien, anders had hij het astronomische getal van bijna 400 kunnen halen. De kerken kunnen we meteen afschrijven, daar in de meeste akten sprake is van een grondbezit of andere rechten doch slechts zelden over het bezit van de kerk. Zijn bewering leidde er wel toe, dat Echternach in 1157 (en niet in 1063 !) een claim in Holland ging stellen. Dit wijst dan ook nauwkeurig de tijd aan dat deze vervalsing in elkaar werd gestoken. Dat het om een vervalsing gaat, heeft Albert Delahaye in zijn boeken wel aangetoond. Lees meer over de oorkonde uit 1063

Tot hiertoe zijn alle geografische gegevens in Frankrijk en Vlaanderen aan te wijzen en niet in Nederland. Is het dan Nederlandse geschiedenis te noemen? Vanaf Dirk III kan de Gravengeschiedenis van Nederland feitelijk pas beginnen. Alle bezittingen lagen voordien in Frankrijk en de graven werden 'de Fries' genoemd en plots verdwijnt het 'van Gent'. Gent werd vergeten, ook in Egmond waar de eerste monniken uit Gent kwamen met meenemen van het Cartularium van Egmond dat uit St.Omaars kwam. Lees meer over Egmond en de Annalen.

De vraag is wat de later opgestelde stambomen waard zijn? Wie was Hildegard van Gent? Was zij Hilde uit het Gudrun-epos, die in 950 de abdij van Egmond gesticht zou hebben? Zij overleed in 990. Zij leefde met Dirk III († 988). De abdij van Egmond bezit het Cartularium van Radboud met de afbeelding van de abdij Centula ofwel St-Rikiers te Abbeville. Waarom? Hoe kwam het daar terecht? En de Annales van Egmond? Kwam Walter uit de 'ganda-stichting' te Lens, door St.-Amandus uit Elno of St-Amand-les-Eaux gesticht? Heeft Walter geschriften van Hucbald en anderen meegenomen? Gent bezit immers geen geschriften uit die tijden.
Dat er overeenkomsten in de Vlaamse en de Hollandse geschiedenis zijn ligt voor de hand. Wie sterft er nu precies in 964? Arnold I en Dirk II erft Gent (of ganda) en Waes (waseland of moseland (moerasland): een put wasen is in Vlaanderen het slijk eruit scheppen). In 988 sterft Dirk II en ook Arnold II, in 1093 sterft Robrecht de Fries, die in 1063 Gertrude van Saksen huwde, weduwe van Floris I, en overlijdt Bertha dochter van Floris I de Fries. In 1113 stierf Gertrude van Saksen. Robrecht en Gertrude kregen 5 kinderen. Robrecht was de jongste zoon en had geen erfrecht op de troon. Hij werd echter tweemaal dik betaald als compensatie, eenmaal te Oudenaarde en eenmaal te Brugge in 1069. De vader van Robrecht de Fries, Boudewijn V van Rijsel (Lille) (| 1067), gehuwd met Adela dochter van de Franse koning, zorgde dat zijn dochter Machteld met de hertog van Normandië huwde, (goede buren), beter bekend als Willem de Veroveraar die in 1066 Engeland onderwierp. Boudewijn VI stierf te Brugge op 17 juli 1070 en werd er begraven.
Het is opvallend en levert de nodige vragen op dat ook andere Vlaamse graven begraven zijn in Frans-Vlaams gebied.

Wie deze geschiedenis niet kent, die toch her en der na te zoeken is, kan niet langer ontkennen dat de Hollandse (en Gelderse) graven uit Vlaanderen kwamen en wel uit het klassieke Frisia. Lees meer over het klassieke Frisia.

Noot *): In de geschiedenis van de graven van Guînes, Historie van Ardres geheten, zijn verschillende vermeldingen te vinden over personen die'gandavenses' (van Gent) genoemd worden, maar het daarom nog niet hoeven te zijn. De zoon van Arnold I werd Boudewijn van Tournehem genoemd en niet Boudewijn van Gent. Adelidem Samurensem (van Samur) et Ghislam Gandavensem (van Ardres of van St.Amand). Winemarus Gandavensis oppidi castellanus (1088 - 1138). Balduinurn Sancti Petri Gandavensis primo monachum ab Liskensibus (uit Licques). Filiam Margaretham que nupsit Gandavensis militi Stepponi (Margaretha huwde Stepponi, die diplomaat was van Filip van de Elzas in 1171, die in Watten begraven ligt. Interim Arnoldus Gandavensis apud Tournehem residens et mores faciens. Deze Arnoldus resideerde in Tournehem en nam de streek van Ostrevant in bezit, Artesië, Ponthieu en Amiens. Zijn opvolger Boudewijn bevolkte de Friezenstreek met 25 echtelijke en bastaardse nakomelingen, zegt de historie. Quomodo Arnoldus Gandavensis Henricum Buoburgensem apud Aldervlcum bello lacessivit. Vertaald: Hoe Arnold van de Aa-monding Henri van Bourbourg bij Audruicq door geweldpleging ombracht. Manasses dedit nepoti suo Gandavensi Arnoldo Tornehem cum appendiciis eius. Vertaald: Manasses gaf aan zijn neef Arnold van ganda (monding) Tournehem met zijn bijhorigheden.
Over wel 'gande' (is rivermonding) gaat het hier? Duidelijk is wel dat de stambomen van de graven van Friesland, Holland en Vlaanderen aan herziening toe zijn.

Enkele hier gebruikte bronnen zijn: Dhondt. J, Korte geschiedenis van het ontstaan van het graafschap Vlaanderen: Van Boudewijn de IJzere tot Robrecht de Fries. Bos Jurjen M, Archeologie van Friesland, p. 50-51. Delahaye A, Ware Kijk op, Deel II p. 263. Roobeek H.A.J, Van Frisia naar Holland, Semafoor, nr.1, mei 2000.

---

De abdij van Egmond. Voor de stichting van de abdij van Egmond wordt graaf Dirk I omstreeks 925 als stichter gezien. Maar van graaf Dirk I is geen enkele oorkonde bekend. De oudste oorkonde die een graaf van Holland vermeldt is van 1101 (Koch, OHZ,I, nr.92). Volgens Opperman dateert de naam Holland met een graafschap niet eerder dan de 12e eeuw (Stadt und Stift Utrecht II, p.235). Beide onderzoekers bevestigen elkaar. Het gebied waarover Dirk II en Dirk III hun macht uitoefenen wordt in de bronnen nooit Holland genoemd.

Bovendien zou Dirk I volgens de overlevering een nonnenklooster gesticht hebben, dat als eerste 'erewacht' bij de relikwieën van St.Adelbert op dezelfde plaats zou hebben gestaan, waar later de abdij zou verrijzen. Zijn zoon Dirk Il, verving de nonnen door monniken en moet derhalve als feitelijke stichter van de abdij circa het jaar 950 worden beschouwd. Dirk II haalde die monniken uit het moederklooster in Gent. Lees meer over de mythe van St.Adelbert. Lees meer over het Graafschap Holland.

Dan komen we bij het gegeven of graaf Dirk II al als graaf van Holland beschouwd mag en kan worden. Juist uit die 'beginperiode' is veel onduidelijk en vooral gebaseerd op talloze aannamen, schrijven de auteurs. Enkele jaartallen zijn af te leiden uit schriftelijke gegeven. De oorkonden en regesten van de graven van 'Holland' beginnen echter pas met het jaar 967 en zijn gedateerd naar Blandinium (=Gent) en handelen over goederenbezit van de Sint-Pietersabdij te Gent. Holland komt er niet in voor, evenmin als de abdij van Egmond. Pas in 1083, onder Dirk V (regeerperiode 1061-1091), wordt voor het eerst Egmond genoemd. Of Dirk II werkelijk de zoon was van Dirk I is aan twijfel onderhevig, vanwege het grote leeftijdsverschil tussen beiden. Enkele historici menen dat er tussen Dirk I en Dirk II nog een andere graaf geweest moet zijn, vaak Dirk I-bis genoemd. Zo worden wel vaker 'gaten' in de geschiedenis gedicht. Dirk II groeide op in de leefgemeenschap van de Sint-Pietersabdij in Gent. Maar in het jaar 950 zou hij volgens deze gegevens nog niet geboren zijn. In 939 kan hij zijn vader, die toen sneuvelde, dan ook niet opgevolgd zijn. Voor Dirk I wordt als 'vader' Graaf Gerulf genoemd, waarvan de regeerperiode tussen ca.885 en ca.889 was. Dirk I regeerde van ca.916 tot 939, Dirk II van ca.970 tot-988. Tussen de regeerperiode van Dirk I en Dirk II zit ruim 30 jaar, ofwel een generatie verschil.

Wat leert de archeologie?
In de jaren1903, 1920, 1941 en 1947/48 is archeologisch onderzoek gedaan op het terrein van de abdij van Egmond (hoofdstuk 12 van Tien Eeuwen Egmond). Naast Romeins en Pingsdorper aardewerk zijn er meerdere cultuursporen waargenomen, die volgens de opgravers op zijn vroegst teruggaan tot in de 9e/10e eeuw. Ziet u ook hier weer het gat tussen Romeins en 10e eeuw? De opgravers menen dat het in hoogste mate waarschijnlijk is dat er vóór de stenen abdijkerk met zijn minstens drie bouwperioden nog een bescheidener, eveneens Christelijk bedehuis is geweest. Hoe weet men dat het een bedehuis was waarvan men grondsporen vond? Hoe weet men dat dit Christelijk was? Het antwoord wordt door de opgravers zelf gegeven. Dat de gedachte hierbij onwillekeurig uitgaat naar het houten, door Dirk I gestichte oratorium, is wel vanzelf sprekend. De onmiddellijke overblijfselen daarvan zijn echter blijkens het boven gereleveerde tot nu toe niet gevonden. Zij bevinden zich niet onder de stenen abdijkerk, ook niet onder de oudste bouwsporen daarvan (p153; Tien Eeuwen Egmond). De gedachte gaat niet willekeurig uit naar een aangenomen geschiedenis, maar juist heel doelbewust.
Het is een aangenomen mythe, gebaseerd op veronderstellingen van de 17e eeuwse fabelschrijvers.

En dan de geschreven bronnen.
Voor de geschiedenis zijn we voornamelijk afhankelijk van de Annalen van Egmond (Annales Egmundenses) en het daarbij behorende Necrologium Egmundanum. Daarover waarschuwde Otto Oppermann al in 1933 dat we te doen hebben met een samenraapsel (compilaties) van Johannes de Beka, die in de 15e eeuw flink aangevuld en gewijzigd is. Andere belangrijke bronnen uit dezelfde periode zijn de oorkonden uit 1063 en uit 1083, waarvan is vastgesteld dat het vervalsingen zijn. De Annales Egmundenses zijn bijna geheel samengesteld uit andere kronieken, vooral van Sigebert van Gembloux (±1035-1112) en van Regino von Prüm (±840-915), zodat het duidelijk is dat Egmond helemaal geen eigen traditie had, maar die in de twaalfde eeuw juist probeerde te krijgen met van elders geleende gegevens. En dan hebben we natuurlijk Melis Stoke, die net als Jacob van Maerlant in opdracht van Floris V schreef. Melis Stoke dichtte een Hollandse mythologie bijeen waarin de historische rechten van de Hollandse graven tegenover Utrecht vooropstonden, en op diens rijmelarij is al eeuwenlang kritiekloos voortgeborduurd. Maar zelfs in de mythologische versie van de geschiedenis staan zoveel Noord-Franse en Vlaamse zaken dat de hele verdere rest alleen daardoor al ter discussie staat.

Over de 'Moderne' bronnenboeken kan het verhaal kort zijn.
In de tegenwoordige boeken wordt nog steeds uitgegaan van algemeen aanvaarde opvattingen, die in feite achterhaald zijn (zie de onenigheid tussen de verschillende auteurs). Bij het natrekken blijkt telkens weer dat moderne geschiedkundigen naar elkaar verwijzen in plaats van naar de bronnen, waardoor hun beweringen moeilijk controleerbaar zijn en de bronnen lastig zijn terug te vinden. De één oppert iets, de volgende noemt het ‘waarschijnlijk’, voegt er iets aan toe, en de derde neemt het aan als feit, zich daarbij beroepend op de voorafgaande, dan trekt iemand het half in twijfel, maar een volgende bouwt het juist weer verder uit, en zo vervolgt de discussie zich. De oorspronkelijke bron blijkt vervolgens niet te vermelden wat de uiteindelijke conclusie rechtvaardigt.
Hoewel er een paar grote lijnen zichtbaar zijn is veel van deze geschiedenis nog in raadselen gehuld. De primaire bronnen moeten de bewijzen bevatten; met de secundaire opvattingen kan nagegaan worden hoe de mythen tot stand kwamen en hoe deze zich ontwikkelden tot de opvattingen die in de moderne literatuur nog steeds gehandhaafd worden.

---

De Graven van Holland. De Graven van Holland spelen in de geschiedenis van Holland en van de abdij van Egmond een cruciale rol. Maar zijn zij historisch (of archeologisch) ook aantoonbaar? Of is het als met meer onderdelen van de geschiedenis vóór de 12e eeuw één grote mythe? Hoewel het graafschap Holland in 862 zou zijn ontstaan onder de knoet van de Noorman Rorik, is Floris (II, de Vette) de eerste die in 1101 in een oorkonde als graaf van Holland wordt vermeld. Dat wil zeggen na meer dan tweehonderd jaar van 'grafelijke geschiedenis'. Vandaar zou het zelfs teruggaan tot het jaar 678 als graafschap, hertogdom en in het begin zelfs als koninkrijk. Toch beginnen De Boer en Cordfunke de Grafelijke geschiedenis pas in 880, nog wel met enkele vraagtekens. Waarom niet pas in 889, zoals hieronder vermeld wordt?

Traditie en mythe. Dr. D.P. Blok ging in de eerste druk van zijn boekje De Franken (1968) maar helemaal aan de Graven van Holland voorbij, maar in de derde en laatste druk durft hij iets meer te onthullen, maar dat is wel érg weinig en wat er geschreven werd klopt ook nog van geen kanten. Om te beginnen : 'ons land' heeft niet alleen weinig materiaal te bieden, maar zelfs helemaal niets tot aan de twaalfde eeuw. Hoezo waren graven 'gedetacheerd', en vanwaar dan wel ? Hoe 'eclipseerde' (=verduisterde) hier het rijksgezag ? Hoe kan het dat al de genoemde bronnen uit Noord-Frankrijk komen of uit Gent ? Op wie wordt in dit verband gedoeld met 'rijksaristocratische families', die zich veel zuidelijker bevonden en waaraan de graven zonder twijfel verwant waren? (Bron: K.IJpelaan, Graven van Holland).

---

Wat weten we uit de klassieke teksten?

Een terrein in Egmond zou "de Rabboud" heten en verklaard worden dat "Rabboud" een Noorman-of-zo was geweest. Merkwaardig is dat hierdoor een verband blijkt met de schaars bekende sage. Dat de Radboud uit de bedoelde sage dezelfde is als Radboud I, koning van Friesland, kan betwijfeld worden, omdat reeds vier plaatsen genoemd worden waar hij zou zijn begraven. Wel echter heet een niet historisch te bewijzen Radboud II in 792 te Egmond te zijn gestorven. Deze zou dan —volgens de overleveringen— een zoon van Adgisl II en een kleinzoon van Radboud I moeten zijn. Volgens een oude legende zou deze Radboud ten tijde van Adelbertus, de apostel van Kennemerland, hebben geleefd en door hem zijn bekeerd en gedoopt. Dit zou dan voor 25 juni 740 (de sterfdatum van Adelbertus) zijn geschied (Westerheem, 1957, p81). Hoe mythen ontstaan en in stand blijven.....

De Boer en Cordfunke beginnen hun boek met het volgende citaat: "OVER DE EERSTE GRAVEN in het Hollandse kustgebied is weinig bekend. Toen de anonieme klerk omstreeks 1290 aan zijn Rijmkroniek van Holland - die traditioneel op naam van Melis Stoke staat - begon, nam hij aan dat Dirk I de stamvader van de Hollandse graven was. Hij ging uit van de schriftelijke overlevering die in de abdij van Egmond was opgetekend en van de vier zogenaamde 'koningsoorkonden' , waarin de schenkingen van de Oost- en West-Frankische koningen aan de eerste graven waren vastgelegd. Deze oorkonden waren uitgegeven in de jaren 889, 922, 969 en 985, en bevonden zich in afschrift in de abdij van Egmond. Bij het afschrijven was echter in de datering van twee van deze oorkonden een fout geslopen: het jaartal 922 (DCCCCXXII in Romeinse cijfers) werd door onnauwkeurig schrijven en lezen op 863 (DCCCLXIII) gesteld. De oorkonde van 969 werd vervolgens op 868 gedateerd. De chronologische volgorde van de schenkingen werd daardoor 863, 868, 889 en 985.
Uit een 12de-eeuwse aantekening in de marge van het in origineel bewaard gebleven handschrift van de Egmondse annalen blijkt dat de oorkonde van 15 juni 922 toen al op 863 was geplaatst. De eigenlijke oorkonder, de West-Frankische koning Karel de Eenvoudige, werd daardoor aangezien voor de Oost-Frankische koning Karel de Kale, die in 863 regeerde. Met deze oorkonde ontving graaf Dirk (I) de kapel te Egmond met een belangrijk goederenbezit als beloning voor steun aan de koning in diens strijd tegen zijn opstandige vazallen. In deze 'oudste' oorkonde - die werd verleend in het Brabantse Bladel toen de koning op de vlucht uit Frankrijk was - heeft men in de middeleeuwen wel het 'scheppingsverhaal' van het graafschap Holland gelezen. De achtereenvolgende middeleeuwse geschiedschrijvers hebben telkens wat aan dit verhaal toegevoegd tot het bij de laat 15de-eeuwse kroniekschrijver Jan van Leiden was uitgegroeid tot de successtory van Dirk, de eerste graaf van Holland, die een zoon was van Sigisbertus, prins van Aquitanië. Deze gefantaseerde prins zou via de Merovingische koningen afstammen van koning Priamus van Troje. Dirk I was, volgens Jan van Leiden, een man eerbaar van zeden, claer van geboerten ... , een kampioen van de christenheid tegen de heidenen.
Ook over de oorsprong van het grafelijk gezag in Holland is veel geschreven. Reeds Melis Stoke huldigde de opvatting dat Holland aanvankelijk een stuk was van het veel grotere Friesland, waar in die opvatting de Bataven leefden ".

Het is wel duidelijk dat de eerste geschiedenis van de Graven van Holland gebaseerd is geweest op aannamen, verkeerd gelezen teksten en gefantaseerde toevoegingen om te komen tot een wonderlijk 'scheppingsverhaal' van het graafschap Holland.

Uit de eerste zin van De Boer en Cordfunke blijkt dat zij het verkeerde uitgangspunt hanteren. Die zin is: "Over de eerste graven in het Hollandse Kustgebied is weinig bekend". Daarin zitten meteen twee onjuiste aannamen, en wel 1. dat het kustgebied al 'Holland' heette en 2. dat het bedoelde kustgebied in Nederland lag. Het gaat hier dus over de 9de eeuw met twee onbewezen hypothesen. Waar komt de naam Holland vandaan? Wie gebruikte die naam als eerste voor de kust van Nederland en wanneer was dat? Lees meer over de naam Holland.

De bekende schoolplaat van Isings uit 1926 over de gevangenneming van Floris V door de edelen Gijsbrecht van Aemstel, Herman van Woerden en Gerard van Velsen, door wie hij later vermoord werd.

Bekend in het verhaal over de graven van Holland is ook de doop van de Friese koning Radboud door St.Wulfram, bisschop van Sens in Frankrijk, wat te Medemblik plaats gevonden zou hebben. Op p.17 vermelden De Boer en Cordfunke ook zeer terecht 'dat van Gerulf en diens nakomelingen wordt aangenomen dat ze van Friese koningen afstammen. Het is daarbij goed te beseffen dat dè Friese koningen eigenlijk niet bestonden'. Het hele verhaal van die Friese Koningen is dus een mythe, wat hier erkend wordt. De doop van Radboud heeft zich niet voorgedaan in Medemblik, (dat bestond niet eens in de 8ste eeuw), maar in Medemolaca, wat Meldick in Frans-Vlaanderen was. Daar woonden de Friezen uit het eerste Frisia. Lees meer over Medemblik en lees meer over de Friezen.